رشد اقتصادی ایران به پایین‌ترین سطح ۷.۵ ساله رسید

رشد اقتصادی ایران در بهار ۱۴۰۵ با ثبت رقم منفی ۱۰.۱ درصد به کمترین سطح ۷.۵ سال اخیر رسید. این میزان، پایین‌ترین رشد اقتصادی ثبت‌شده از پاییز سال ۱۳۹۷ تاکنون به شمار می‌آید. بررسی‌ها نشان می‌دهند که افت شدید تولید نفت و گاز، تحت‌تأثیر شرایط جنگی، مهم‌ترین عامل کاهش رشد اقتصادی بوده است.

کاهش تولید ناخالص داخلی و تأثیرات آن

براساس آمارهای منتشرشده، رشد اقتصادی بدون نفت نیز در این فصل به منفی ۴.۶ درصد رسیده است. در این میان، اکثر بخش‌های اقتصادی به‌ویژه گروه «صنایع و معادن» با رشد منفی مواجه شده‌اند، و تنها بخش «کشاورزی» با رشد مثبت ۲.۳ درصدی استثنا بوده است. به‌دنبال حملات نظامی در اواخر سال ۱۴۰۴، اثرات جنگ بر فعالیت‌های اقتصادی در زمستان محسوس نبود، اما اکنون کاهش تولید ناخالص داخلی در بهار ۱۴۰۵، نشان‌دهنده تأثیر تخریب زیرساخت‌ها و محاصره دریایی بر اقتصاد کشور است.

بیشتر بخوانید: نصرالله پژمانفر: صدور گواهی پیشینی برای کارورها در مدیریت مصرف گاز

به‌گزارش مرکز آمار ایران، ارزش محصول ناخالص داخلی از ۲۴۲۵ همت در بهار ۱۴۰۴ به ۲۱۷۹ همت در بهار ۱۴۰۵ کاهش یافته است. این افت عمدتاً ناشی از کاهش تولید در گروه صنایع و معادن بوده که طی آن تولیدات مرتبط با استخراج نفت و گاز، با افت بیشتر از ۲۰ درصدی مواجه شدند.

جزئیات تولید ناخالص داخلی و عوامل رکود

تولید ناخالص داخلی به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰ در سه ماه نخست سال ۱۴۰۵ به ۲۱۷۹ همت و بدون احتساب نفت به ۱۷۲۲ همت رسیده است. این ارقام در سه ماه نخست سال گذشته به‌ترتیب ۲۴۲۵ و ۱۸۰۴ همت بوده است. گروه صنایع و معادن با کاهش ۱۴.۷ درصدی بیشترین افت را تجربه کرده است، درحالی‌که استخراج نفت و گاز طبیعی ۲۶.۴ درصد و توزیع گاز طبیعی ۲۱.۳ درصد کاهش داشته‌اند. همچنین بخش خدمات با رشد منفی ۴.۸ درصد مواجه شده و حمل‌ونقل، انبارداری و ارتباطات با افت ۱۷ درصدی بیشترین کاهش را به ثبت رسانده‌اند.

طبق داده‌ها، استخراج نفت و گاز طبیعی به‌تنهایی ۶.۷۴ واحد درصد از افت ۱۰.۱ درصدی GDP را رقم زده است. این نکته نشان‌دهنده وابستگی شدید اقتصاد ایران به بخش نفت و تأثیر منفی سقوط تولید و صادرات نفت بر رشد اقتصادی است. با این حال، سهم نفت از تولید ناخالص داخلی از ۲۵.۶ درصد در بهار ۱۴۰۴ به ۲۱ درصد در بهار ۱۴۰۵ کاهش یافته است.

تحلیل تاریخچه رشد سالانه تولید ناخالص داخلی نشان می‌دهد که از سال ۱۴۰۰ تاکنون رشد سالانه بخش‌های غیرنفتی همواره کمتر از ۳ درصد بوده است. در این راستا، رشد سالانه GDP بدون نفت در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ به‌ترتیب حدود ۲.۲، ۲.۵، ۱.۹، ۲.۱ و منفی ۰.۳ درصد بوده است. علت اصلی این عملکرد را می‌توان در تحریم‌ها و محدودیت تجارت خارجی، ضعف سرمایه‌گذاری و فرسودگی سرمایه، کمبود برق و گاز و نااطمینانی بالا جست‌وجو کرد.

در بهار ۱۴۰۵، افت تجارت خارجی یکی از مهم‌ترین عوامل تضعیف رشد اقتصادی بوده و صادرات کالا و خدمات در این فصل ۳۵.۷ درصد کاهش یافته است. درحالی‌که واردات نیز ۱۴.۸ درصد افت کرده است. همچنین مصرف نهایی خصوصی ۴ درصد و مصرف دولت ۱.۷ درصد کاهش یافته است.

بیشتر بخوانید: مدیرعامل توانیر از کاهش ۳ درصدی مصرف برق در تابستان خبر داد · مسعود پزشکیان: روند توسعه کشور در شرایط جنگی متوقف نشده است