ناترازی گاز ایران به بحرانی ساختاری تبدیل شده است که نیازمند راهکارهای فوری و مؤثر است. آمارها و بررسی‌ها نشان می‌دهد که پنج محور اصلی شامل بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده، توسعه میدان‌های گازی، سوآپ و واردات، ذخیره‌سازی و بهینه‌سازی مصرف، می‌تواند به مهار این ناترازی کمک کند. این راهکارها در واقع به تقویت عرضه و کاهش فشار بر شبکه گاز کشور منجر می‌شود.
عوامل مؤثر در ناترازی گاز
ناترازی گاز ایران دیگر به چند هفته سرد زمستان محدود نیست و به بحرانی ساختاری تبدیل شده است. عوامل متعددی از جمله رشد مصرف خانگی و تجاری، وابستگی نیروگاه‌ها و صنایع به گاز، افت فشار میدان‌های قدیمی، محدودیت سرمایه‌گذاری و اتلاف انرژی در زنجیره تولید تا مصرف، در شکل‌گیری این وضعیت نقش دارند. برآوردها نشان می‌دهد که کسری روزانه گاز در روزهای اوج مصرف به حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون مترمکعب می‌رسد.
بیشتر بخوانید: هزینه‌های سیاست خارجی ترامپ با شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای بازگشت
ضرورت بازسازی تأسیسات و توسعه میدان‌های گازی
آسیب به تأسیسات فرآورش و از دست رفتن حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت فرآورش روزانه در سال جاری، وضعیت ناترازی را تشدید کرده است. تا مهر ۱۴۰۵، تنها حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت‌های آسیب‌دیده بازیابی شده است. بنابراین، تقویت عرضه از طریق سرمایه‌گذاری بلندمدت در بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده و رفع گلوگاه‌های فرآورش و انتقال باید در اولویت قرار گیرد. در این راستا، توسعه میدان‌های گازی و تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام نیز ضروری است.
مدیریت مصرف و راهکارهای بهینه‌سازی
مدیریت مصرف به عنوان یک بخش مهم در کاهش ناترازی گاز، شامل عایق‌کاری ساختمان‌ها، بهسازی موتورخانه‌ها و هوشمندسازی سامانه‌های گرمایشی است. شرکت‌های کارور انرژی که عمدتاً خصوصی و دانش‌بنیان هستند، می‌توانند با سرمایه‌گذاری در پروژه‌های فنی، مصرف گاز مشترکان را کاهش دهند. براساس گزارش‌ها، تا ششم مهر امسال، ۱۰۹ قرارداد کارور منعقد شده و ۷۰ قرارداد در ۲۹ استان به مرحله عملیاتی رسیده است.
ذخیره‌سازی و سوخت جایگزین
توسعه ذخیره‌سازی زیرزمینی گاز با تزریق در ماه‌های کم‌مصرف و برداشت در دوره اوج مصرف، به مدیریت نوسانات فصلی کمک می‌کند. استفاده مدیریت‌شده از سوخت مایع در نیروگاه‌ها و برخی صنایع نیز می‌تواند در روزهای اوج مصرف، گاز بیشتری برای مصارف اولویت‌دار آزاد کند. ارتقای راندمان نیروگاه‌ها و توسعه زیرساخت تأمین سوخت جایگزین نیز شرط استفاده مؤثر از این ظرفیت‌هاست.
بیشتر بخوانید: افزایش فعالیت‌های دریایی و نجات در سال ۲۰۲۶ · پزشکیان: دولت تحت هر شرایطی گاز صنایع را قطع نخواهد کرد
