اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۵ با سقوط ۱۰.۱ درصدی تولید ناخالص داخلی، یکی از شدیدترین عقبنشینیهای اقتصادی خود را تجربه کرد. این افت شدید بهویژه ناشی از کاهش ۲۶.۴ درصدی تولید نفت و گاز بوده است. بهطوریکه بدون احتساب نفت، اقتصاد کشور ۴.۶ درصد کوچکتر شده است. اما یک تغییر قابلتوجهتر در این فصل، کاهش ۳۵.۷ درصدی صادرات کالا و خدمات است که نشاندهندهٔ شدت رکود در تجارت خارجی کشور است.
رکود در بخشهای صنعتی و غیرنفتی
کاهش صادرات بهعنوان یکی از اجزای تقاضای نهایی اقتصاد، در شرایطی ۳۵.۷درصد افت کرده که تولید ناخالص داخلی به قیمت بازار نیز ۱۰.۸ درصد کاهش یافته است. بهاینترتیب، سهم صادرات کالا و خدمات از تولید ناخالص داخلی از ۲۶ درصد در بهار ۱۴۰۴ به ۱۸.۷ درصد در بهار ۱۴۰۵ کاهش یافته است. در مقابل، سهم واردات تغییر محدودی داشته و از ۱۱.۶ به ۱۱.۱ درصد کاهش یافته است.
بیشتر بخوانید: افزایش ۲۳.۸ درصدی قیمت سوخت در اتحادیه اروپا
سقوط صادرات بهویژه در شرایطی رخ داده که تولید و تجارت داخلی نیز با مشکلات جدی مواجه هستند. به گفتهٔ علیرضا کلاهی صمدی، عضو هیات نمایندگان اتاق ایران، کاهش قدرت خرید مردم و ناتوانی در تأمین تقاضا، فشارهای زیادی به تولیدکنندگان وارد کرده است. این وضعیت بهویژه در بخشهای صنعتی و غیرنفتی مشهود است.
عوامل موثر بر تجارت خارجی
موسی احمدزاده، نایبرئیس کمیسیون اقتصاد کلان اتاق بازرگانی ایران، در تحلیل شرایط اقتصادی کشور به عوامل غیر نرمال اقتصادی، افزایش نااطمینانیها و نوسانات ارزی اشاره کرد. این مسائل میتوانند بر فعالیتهای اقتصادی و در نهایت بر کاهش صادرات تأثیر بگذارند. بهعلاوه، مشکلات لجستیک و افزایش هزینههای حملونقل از دیگر موانع جدی بر سر راه صادرات محسوب میشوند.
بررسیهای صورتگرفته نشان میدهد که صنعت برای دومین فصل متوالی رشد منفی را ثبت کرده و ارزش افزوده صنعت در بهار ۱۴۰۵ نسبت به بهار سال قبل ۲.۵ درصد کاهش یافته است. این افت در ادامه عملکرد ضعیف صنعت در سال ۱۴۰۴ رخ داده است. با توجه به این شرایط، به نظر میرسد که رشد محدود کشاورزی نتوانسته وزن سنگین افت سایر بخشها را جبران کند.
بهطور کلی، آمارهای منتشرشده نشاندهندهٔ تضعیف رشد تجارت خارجی در دو سال اخیر، بهویژه در بخش صادرات است. بنابراین، میتوان گفت که شرایط اقتصادی کشور نیازمند توجه و برنامهریزی جدی برای بهبود وضعیت موجود است.
بیشتر بخوانید: رشد اقتصادی ایران به منفی ۱۰ درصد رسید · دولت ترامپ از ممنوعیت صادرات گازوئیل حمایت میکند
