گزارش هفته: تحولات جدید در بازار نفت و تحریم‌ها علیه ایران — ۸ آبان ۱۴۰۵

دولت ایالات متحده به رهبری کریس رایت، وزیر انرژی، فروش نفتکش‌های تحریم‌شده به سرمایه‌گذاران مجاز را آغاز کرده است. این اقدام در پاسخ به افزایش هزینه‌های حمل و نقل و بحران‌های جاری در تنگه هرمز صورت گرفته است.

در این شرایط، تحریم‌های جدید علیه نفتکش‌های ایرانی تأثیرات قابل‌توجهی بر مسیرهای انتقال نفت این کشور داشته و احتمال کاهش صادرات نفت ایران را در پی دارد. همچنین، ایران از تاریخ اول نوامبر ۲۰۲۶ اقدام قانونی علیه نفتکش‌های سینوکور را آغاز خواهد کرد.

بیشتر بخوانید: دولت آمریکا به کشتی‌ها درباره عدم عبور غیرضروری از تنگه هرمز هشدار داد

تحولات جدید در بازار نفت و حمل و نقل دریایی

دولت ایالات متحده به رهبری کریس رایت، وزیر انرژی، فروش نفتکش‌های تحریم‌شده به سرمایه‌گذاران مجاز را آغاز کرده است. این اقدام در پاسخ به افزایش هزینه‌های حمل و نقل و بحران‌های جاری در تنگه هرمز صورت گرفته است. بر اساس اعلام رایت، سرمایه‌گذاران موظف به تعمیر این نفتکش‌ها و بازگرداندن آن‌ها به تجارت قانونی نفت هستند. در این شرایط، حملات و مشکلات ترافیکی در منطقه به شدت کاهش یافته و ترافیک دریایی به حداقل رسیده است. جنگ جاری که به مدت هشت ماه ادامه دارد، باعث شده است که خدمات باربری خط کشتیرانی ملی عراق به خلیج فارس دوباره آغاز شود، در حالی که این خط بیش از نیم قرن از این خدمات فاصله گرفته بود.

در جبهه دیگر، ناتو به دنبال حملات مرگبار به کشتی‌های تجاری در سواحل رومانی و بلغارستان، نیروهای پشتیبانی دریایی بیشتری را به دریای سیاه اعزام کرده است. این نیروها شامل هواپیماهای گشت‌زنی دریایی، پهپادها و سیستم‌های راداری هستند. این تحولات در کنار توافق سرمایه‌گذار زیرساخت استرالیایی، IFM Investors، برای تصاحب کنترل بنادر بریتانیا، که ارزش این گروه بزرگ بندری را به بیش از ۱۰ میلیارد پوند می‌رساند، نشان‌دهنده تغییرات عمده در صنعت حمل و نقل و بندری است.

از سوی دیگر، صادرات نفت خام آمریکا به آسیا به پایین‌ترین سطح هفت ساله خود نزدیک می‌شود. افزایش چشمگیر هزینه‌های حمل و نقل و اختلالات ناشی از جنگ ایران، علت اصلی این کاهش است. هزینه اجاره یک نفتکش برای سفر به اقیانوس آرام به نزدیک ۸۰ میلیون دلار رسیده و سفارشات پالایشگاه‌های آسیایی برای نفت خام آمریکایی به طور تقریبی ۵۰ درصد کاهش یافته و به ۲۴ تا ۲۶ میلیون بشکه در ماه نوامبر رسیده است. این کاهش قابل توجه در سفارشات، به وضوح نشان‌دهنده افت تقاضا برای نفت خام آمریکایی در بازار آسیا است.

افزایش هزینه‌های حمل و نقل به بیش از سه برابر میانگین هزینه‌های اجاره در پنج سال گذشته، به چالش‌های موجود در بازار نفت افزوده است. هزینه‌های حمل و نقل به‌قدری بالا رفته است که پالایشگران به‌طور مؤثر برای حمل هر بشکه نفت از خلیج مکزیک به آسیا، بین ۳۰ تا ۳۵ دلار هزینه می‌کنند. همچنین، نیاز به نفتکش‌های کوچک‌تر به منظور کاهش خطر حمله در تنگه هرمز، فرآیند انتقال نفت به نفتکش‌های بزرگ‌تر در خلیج عمان را به چالشی بزرگ تبدیل کرده است. به طور کلی، این تحولات به وضوح بر بازار نفت آمریکا تأثیر گذاشته و پیش‌بینی‌ها حاکی از این است که ادامه این روند می‌تواند صادرات نفت خام آمریکا به آسیا را به پایین‌ترین سطح در هفت سال اخیر برساند.

واردات دیزل و گازوئیل روسی به ایالات متحده تحت توافقات جدید

در هفته جاری، دو محمولهٔ نفتی مهم روسی به سمت ایالات متحده در حال حرکت هستند. نخستین محموله، نفتکش PVT Azura است که با ۱۰۹,۰۰۰ بشکه دیزل روسی به بندر نروفک می‌رسد. این محموله که پرچم ویتنام را به اهتزاز درآورده، در تاریخ ۱۵ اکتبر از سن‌پترزبورگ حرکت کرده و انتظار می‌رود در تاریخ ۲ نوامبر به مقصد برسد. اهمیت این محموله در این است که به احتمال زیاد نخستین محمولهٔ دیزل روسی به ایالات متحده پس از سه سال به شمار می‌آید.

در ادامه، نفتکش Agioi Fanendes با ۴۰,۰۰۰ تن گازوئیل با گوگرد بسیار پایین، به سمت نیویورک در حال حرکت است. این محموله نیز در تاریخ ۲۲ اکتبر از بندر بالتیک بارگیری شده و تاریخ رسیدن آن به نیویورک ۷ نوامبر پیش‌بینی شده است. این دو محموله به وضوح نشان‌دهندهٔ تغییرات در سیاست‌های واردات انرژی ایالات متحده و تصمیمات جدید دولت است.

دولت ایالات متحده به تازگی محدودیت‌های واردات دیزل روسی را کاهش داده است. این اقدام به منظور مقابله با افزایش قیمت سوخت در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر انجام شده است. رئیس‌جمهور پیشین، دونالد ترامپ، توافقی را اعلام کرد که بر اساس آن، روسیه بلافاصله ۳۰۰,۰۰۰ تن دیزل به ایالات متحده تأمین خواهد کرد و این مقدار در ماه‌های آینده به ۱ میلیون تن خواهد رسید. همچنین، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده مجوز عمومی ۱۳۵ را صادر کرده که اجازهٔ انجام معاملات مربوط به فروش و واردات دیزل با منشاء روسی را تا تاریخ ۷ آوریل ۲۰۲۷ می‌دهد.

توافق ترامپ همچنین شامل معافیت‌هایی از تحریم‌های جدید علیه روسیه است و به کشورهای اروپایی هشدار داده که در صورت عدم آزادسازی بیشتر ذخایر اضطراری خود، صادرات گازوئیل آمریکا به اروپا متوقف خواهد شد. این محموله‌ها در شرایطی به سمت ایالات متحده در حال حرکت هستند که صادرات گازوئیل روسیه به بازارهای جهانی به ویژه پس از تحریم‌های اتحادیه اروپا در فوریه ۲۰۲۳ افزایش یافته است.

در این راستا، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، تأیید کرده است که نخستین نفتکش تحت این توافق در حال حرکت به سمت ایالات متحده است، هرچند که جزئیات بیشتری در مورد مقصد آن اعلام نشده است. الکساندر نواک، معاون نخست‌وزیر روسیه، اعلام کرده که صادرات گازوئیل به ایالات متحده به زودی ادامه خواهد یافت و شرکت‌های دو کشور در حال بررسی قراردادهای لازم هستند. این تحولات نشان‌دهندهٔ یک تغییر قابل توجه در سیاست‌های انرژی و تجاری میان ایالات متحده و روسیه است.

تأثیر تحریم‌ها بر بازار انرژی و تغییرات استراتژیک

تحریم‌های جدیدی که علیه نفتکش‌های ایرانی وضع شده، تأثیرات قابل‌توجهی بر مسیرهای انتقال نفت این کشور داشته است. این تحریم‌ها به‌ویژه بر نفتکش‌هایی که به‌طور مکرر به بنادر ایران سفر می‌کنند، تأثیر گذاشته و شامل محدودیت‌های جدید در تأمین بیمه و خدمات مالی می‌شود. این وضعیت به‌طور مستقیم بر هزینه‌های حمل‌ونقل و صادرات نفت ایران تأثیر می‌گذارد و ممکن است به کاهش حجم صادرات منجر شود. این تحریم‌ها به‌عنوان ابزاری برای تحت فشار قرار دادن ایران در عرصه جهانی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

با توجه به اینکه ایران یکی از تولیدکنندگان کلیدی نفت در خاورمیانه است، کاهش صادرات نفت این کشور می‌تواند بر بازار جهانی نفت تأثیرگذار باشد. تحلیلگران بر این باورند که این تحریم‌ها ممکن است باعث افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی شوند، به‌ویژه که تقاضای جهانی برای انرژی در حال افزایش است. در این شرایط، ایران ملزم به جستجوی راهکارهایی برای دور زدن این تحریم‌ها خواهد بود، از جمله استفاده از مسیرهای غیررسمی، جابجایی نفت از طریق کشتی‌های کوچک‌تر و همکاری با کشورهایی که هنوز به تحریم‌ها پایبند نیستند.

در همین حال، شرکت انرژی قطر به دلیل بسته شدن تنگه هرمز در حال مذاکره با یک شرکت انرژی آمریکایی برای تأمین گاز طبیعی مایع است. این اقدام در پاسخ به نیازهای مشتریان و چالش‌های ناشی از تحریم‌ها و محدودیت‌های حمل و نقل اتخاذ شده است. بسته شدن تنگه هرمز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مسیرهای حمل و نقل نفت و گاز در جهان، تأثیر مستقیمی بر تجارت انرژی در منطقه داشته و شرکت‌های بزرگ انرژی را وادار به بررسی گزینه‌های جایگزین کرده است.

مذاکرات بین شرکت انرژی قطر و شرکت انرژی آمریکایی در مراحل اولیه قرار دارد و هدف از آن تأمین گاز طبیعی مایع برای بازارهای جهانی، به‌ویژه مشتریان آسیایی است. با توجه به افزایش تقاضا برای گاز طبیعی مایع، این مذاکره می‌تواند به ایجاد فرصت‌های جدید تجاری برای هر دو طرف منجر شود. در این راستا، مذاکرات با شرکت‌های آمریکایی می‌تواند استراتژی مؤثری برای غلبه بر چالش‌های موجود در بازار انرژی باشد.

در نهایت، هرگونه تغییر در مسیر تأمین انرژی می‌تواند تبعات اقتصادی و سیاسی گسترده‌ای به همراه داشته باشد. شرکت انرژی قطر با این اقدام در تلاش است تا به نیازهای مشتریان خود پاسخ دهد و از فشارهای ناشی از تحریم‌ها کاسته و به ثبات اقتصادی خود کمک کند. تأمین انرژی پایدار و مطمئن برای مشتریان همچنان به‌عنوان یک اولویت اصلی در استراتژی‌های تجاری این شرکت‌ها باقی خواهد ماند.

اقدامات قانونی ایران علیه نفتکش‌های سینوکور و حوادث امنیتی در تنگه هرمز

ایران اعلام کرده است که از تاریخ اول نوامبر ۲۰۲۶، اقدام قانونی علیه نفتکش‌های متعلق به شرکت سینوکور (Sinokor) را آغاز خواهد کرد. سازمان تنگه هرمز (PGSA) به عنوان نقطه تماس برای عبور کشتی‌ها از این آبراه مهم، اعلام کرده است که ناوگان سینوکور در سه ماه گذشته بالاترین تعداد نقض قوانین عبور از تنگه هرمز را داشته است. تا کنون اقدامات لازم علیه حداقل ۷ نفتکش این شرکت انجام شده است. سینوکور به عنوان بزرگ‌ترین مالک نفتکش‌های سوپری در جهان، در هفته‌های اخیر میلیون‌ها بشکه نفت از تنگه هرمز منتقل کرده است.

طبق اعلام PGSA، به تمام مالکان بار و ارائه‌دهندگان خدمات بیمه هشدار داده شده است که از تاریخ یاد شده، تمامی کشتی‌های متعلق به سینوکور تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت. این اقدام در شرایطی صورت می‌گیرد که تنگه هرمز به عنوان یکی از مهم‌ترین نقاط حمل و نقل نفت در جهان، به دلیل تنش‌های سیاسی و نظامی در منطقه، تحت نظارت و کنترل شدید قرار دارد. سینوکور به عنوان یک بازیگر کلیدی در تامین نفت جهانی، حدود ۴۰ درصد از کل نفت خامی که از تنگه هرمز خارج شده، متعلق به این شرکت بوده است.

در پی شروع جنگ در ایران، کنترل بر این آبراه استراتژیک به شدت تحت تأثیر قرار گرفت و در حالی که در ابتدا این مسیر به طور قابل توجهی مسدود شده بود، به تدریج میزان عبور نفت از آن افزایش یافته و اکنون حجم کل محموله‌ها از خاورمیانه به سطح قبل از جنگ نزدیک شده است. با این حال، افزایش تنش‌ها در منطقه و وقوع حملات متعدد به کشتی‌های تجاری، ماه اکتبر را به عنوان بدترین ماه ثبت شده برای حملات به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز معرفی کرده است. این وضعیت می‌تواند پیامدهای جدی برای بازار نفت و قیمت‌گذاری جهانی داشته باشد.

در همین حال، صدای انفجار در تنگه هرمز و هدف قرار گرفتن یک نفتکش غول‌پیکر حمل نفت خام (VLCC) در حین خروج از این گذرگاه راهبردی، نگرانی‌های امنیتی را دوچندان کرده است. تصاویر ماهواره‌ای از این حادثه، تغییر رنگ تیره‌ای در بخش عقب شناور را نشان می‌دهد، اما اطلاعاتی درباره نام نفتکش، پرچم، مالک و مقصد آن ارائه نشده است. هرگونه تهدید امنیتی در این منطقه می‌تواند تأثیرات گسترده‌ای بر بازارهای جهانی انرژی داشته باشد و به ناپایداری در قیمت‌های نفت و تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی منجر شود.

این حادثه در شرایطی رخ می‌دهد که تنش‌ها در منطقه خلیج فارس به دلیل تحریم‌ها و منازعات سیاسی افزایش یافته است. علل دقیق این حمله هنوز مشخص نیست و واکنش‌های بین‌المللی به وقوع این انفجار می‌تواند به افزایش تنش‌ها و ناپایداری‌های بیشتر منجر شود. به نظر می‌رسد که وضعیت تنگه هرمز و امنیت آن، در آینده نزدیک تأثیرات قابل توجهی بر بازار نفت و روابط بین‌الملل خواهد داشت.

جمع‌بندی

این تحولات نشان‌دهنده تغییرات عمده‌ای در بازار نفت و انرژی است که به دلیل تحریم‌ها و تصمیمات جدید دولت ایالات متحده در حال وقوع است. همچنین، ایران در تلاش است تا راهکارهایی برای مقابله با این تحریم‌ها پیدا کند و در عین حال، اقدامات قانونی علیه نفتکش‌های سینوکور را آغاز خواهد کرد.

بیشتر بخوانید: مالکان نفتکش‌ها در کنفرانس CEO دریایی بر شدت بازار نفت تأکید کردند · کمیسیون اروپا نسبت به افزایش قیمت گاز و تحریم‌ها هشدار داد