حملات ایران به ۱۰ نفتکش در نزدیکی تنگه بابالمندب و اقدام تلافیجویانه ایالات متحده به پنج نفتکش ایرانی، به تشدید تنشهای انرژی در منطقه منجر شده است. این تحولات قیمت نفت خام را به ۱۰۹ دلار در هر بشکه افزایش داده و تابآوری بازار جهانی انرژی را تحت فشار قرار داده است.
خسارت به زیرساختهای نفتی عربستان
ایران در پاسخ به حملات، داراییهای نظامی ایالات متحده در اردن و کویت را هدف قرار داد. همزمان، حوثیها پیشروی خود را در سواحل دریای سرخ آغاز کرده و کنترل جزایر پریم و حنیش را به دست گرفتهاند. این پیشرویها میتواند تسلط آنها بر تنگه بابالمندب را تقویت کند که نقش حیاتی در صادرات نفت خام عربستان سعودی و امارات متحده عربی دارد.
بیشتر بخوانید: گسترش نفوذ حوثیها در دریای سرخ تهدیدی برای ناوبری جهانی است
در هفته گذشته، حملات به خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی خسارتهای قابلتوجهی به زیرساختها وارد کرده است. این خط لوله بهویژه در دوران جنگ، به عنوان یک شریان جایگزین برای صادرات نفت عربستان به شمار میرود. تعمیر ایستگاههای پمپاژ آسیبدیده ممکن است تا شش هفته زمان ببرد و این مسئله خطر اختلال در عرضه نفت خام به بازارهای جهانی را افزایش میدهد.
کاهش صادرات نفت و گاز کشورهای خلیج فارس
صادرات نفت و گاز کشورهای خلیج فارس به دلیل خسارتهای مکرر ناشی از جنگ و محدودیتهای کشتیرانی کاهش یافته است. عربستان سعودی به سازمان اوپک گزارش داده که تولید نفت خام این کشور به سطوحی سقوط کرده که از دهه ۱۹۹۰ تاکنون مشاهده نشده بود. قطر نیز تنها موفق به صادرات ۱۸ محموله گاز طبیعی مایع در شش ماه نخست درگیری شده است، در حالی که این کشور در مدت مشابه سال ۲۰۲۵، ۵۰۹ محموله صادر کرده بود.
عربستان سعودی و قطر برای پاسخگویی به نیاز مشتریان خود ناچار به استفاده از روشهای زمانبر و پرهزینه انتقال کشتی به کشتی برای جابهجایی نفت و گاز طبیعی مایع شدهاند. این وضعیت نهتنها بر بازار انرژی تأثیر گذاشته، بلکه به مشکلات مالی کشورهای منطقه نیز دامن زده است.
در سطح جهانی، کسری بودجه ناشی از جنگ در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، عربستان سعودی را به استقراض خارجی واداشته و قطر را مجبور کرده هزینههای عملیاتی خود را ۳۰ درصد کاهش دهد. این فشارها همچنین بر نرخهای بهره بانکها تأثیر گذاشته و موجب افزایش هزینه استقراض برای کسبوکارها و مصرفکنندگان شده است.
تلاشها برای مذاکره با ایران
فشارهای اقتصادی بر بازیگران منطقهای ممکن است آنها را به پیشقدم شدن برای مذاکره با ایران سوق دهد. توافق درباره تنگه هرمز، که ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس قصد داشتند در ۱۴ سپتامبر درباره آن مذاکره کنند، میتوانست نخستین تلاش برای ایجاد ترتیبات امنیتی جدید در این منطقه باشد. اما این مذاکرات پس از حمله به خط لوله ینبع به تعویق افتاد.
با این حال، تشدید تنشهای جاری ممکن است کشورهای منطقه را به سمت دستیابی به توافقی با ایران سوق دهد که الزاما تمامی اولویتهای امنیتی و اقتصادی ایالات متحده را دربر نخواهد گرفت. این جنگ، که ابتدا به عنوان یک حمله پیشدستانه علیه ایران آغاز شد، اکنون به یک عملیات مدیریت بحران برای تثبیت بازارهای جهانی انرژی تبدیل شده است.
بیشتر بخوانید: سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس: ماده ۱۰ طرح اقدام راهبردی تصویب شد · ادامه صادرات نفت ایران از طریق خلیج فارس
