مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، کرامت ویسکرمی، در نشست خبری سوم آبان ۱۴۰۵، اطلاعات جدیدی را دربارهٔ مصرف بنزین در کشور ارائه کرد. وی اعلام کرد که از ابتدای شهریور تا شانزدهم همین ماه، به‌طور میانگین روزانه ۱۴۴ میلیون لیتر بنزین در ایران مصرف شده است که ۵۹ درصد آن با کارت سوخت شخصی و ۴۱ درصد با کارت آزاد جایگاه‌ها تأمین شده است. این آمار نشان‌دهندهٔ حفره‌ای در سیستم توزیع سوخت کشور است که سال‌ها ناشناخته باقی مانده بود.
معنای شفافیت در توزیع بنزین
این شکاف اطلاعاتی با اجرای آزمایشی طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری در ۲۵۰ جایگاه از مجموع حدود ۳۶۰ جایگاه استان تهران مورد توجه قرار گرفت. به گفتهٔ ویسکرمی، هدف این طرح، تخصیص بهینه و هدفمند سوخت و همچنین شفافیت در سوختگیری است. وی همچنین به آمار مصرف بنزین اشاره کرد و گفت که ۴۱ درصد از آن، معادل ۵۹ میلیون لیتر، از طریق کارت‌های آزاد جایگاه‌ها تأمین شده که هیچ هویتی از مصرف‌کنندگان آن ثبت نمی‌شود.
بیشتر بخوانید: تجربه حمله به قایق یدک‌کش هلندی در تنگه هرمز
حفره ۵۹ میلیون لیتری
تفاوت کارت سوخت شخصی و کارت آزاد جایگاه‌ها تنها در نام آن‌ها نیست. با کارت شخصی، اطلاعات خودرو، نوع کاربری، جایگاه و حجم برداشت در هر تراکنش به‌طور دقیق ثبت می‌شود. در مقابل، کارت آزاد فقط حجم سوخت تحویلی را ثبت می‌کند و هویتی از دریافت‌کنندگان آن باقی نمی‌گذارد. نتیجهٔ این عدم تقارن اطلاعاتی، توزیع روزانه ده‌ها میلیون لیتر بنزین یارانه‌ای بدون هیچ‌گونه ردپایی از مصرف‌کنندگان نهایی آن است.
در فاز پایلوت ۲۵۰ جایگاه تهران، موارد غیرمتعارفی همچون سوختگیری‌های مکرر توسط یک فرد شناسایی شده است. برای مثال، یک شخص در یک روز ۱۰۵ بار از یک جایگاه سوختگیری کرده و فرد دیگری با مراجعه به ۳۸ جایگاه، ۹۸ بار بنزین زده است. این اعداد نشان‌دهندهٔ وجود یک مسیر سازمان‌یافته برای خروج بنزین یارانه‌ای از چرخه مصرف عادی هستند.
تاثیر ساختار سه‌نرخی بر مصرف بنزین
در شرایط کنونی، روزانه کشور با کسری حدود ۱۰ میلیون لیتری بنزین مواجه است که از محل واردات جبران می‌شود. به همین منظور، دولت از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ ساختار سه‌نرخی بنزین را اجرایی کرد. این ساختار شامل سهمیه نخست ۶۰ لیتر با نرخ یارانه‌ای ۱۵۰۰ تومان و سهمیه دوم ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان است. نرخ سوم یا آزاد نیز از ۵۰۰۰ تومان به ۱۰۰۰۰ تومان افزایش یافته است.
با وجود این تغییرات، گزارش‌ها نشان می‌دهد که افزایش قیمت آزاد بدون بستن مسیرهای نشت، نمی‌تواند به کاهش مصرف منجر شود. همچنین، اطلاعات اولیه نشان می‌دهد که سهم کارت شخصی در تهران از ۴۹ درصد در مهر ۱۴۰۴ به ۵۸ درصد در مهر ۱۴۰۵ افزایش یافته و در عین حال توزیع بنزین در استان تهران حدود ۲۰ میلیون لیتر کاهش یافته است.
بیشتر بخوانید: مسعود پزشکیان: روزانه هزار تانکر سوخت از کشور خارج می‌شود · طرح شناسه‌دار شدن کارت‌های جایگاه سوخت به مقابله با قاچاق سوخت کمک می‌کند
