دکترین هسته‌ای ایران در نقطه‌ای حساس از مناقشه امنیتی کشور قرار گرفته است. موضوعی که در سال‌های اخیر بیشتر در چارچوب تعهدات بین‌المللی و مذاکرات هسته‌ای بررسی می‌شد، اکنون به امنیت ملی و بازدارندگی مرتبط شده است. حملات نظامی به تأسیسات هسته‌ای ایران و تهدیدات مداوم از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی، بحث در مورد تغییر دکترین هسته‌ای را به یکی از محورهای جدی گفت‌وگوهای سیاسی کشور تبدیل کرده است.
تحلیل سینا عضدی درباره دکترین هسته‌ای
سینا عضدی، مدیر برنامه خاورمیانه دانشگاه جورج‌تاون، در مقاله‌ای به بررسی درخواست‌های افزایش بازنگری در دکترین هسته‌ای ایران پرداخته است. او معتقد است که حملات نظامی به زیرساخت‌های غنی‌سازی آسیب رسانده، اما نتوانسته‌اند توان علمی و انگیزه سیاسی ایران را از میان ببرند. از نظر او، راهبرد حفظ ظرفیت هسته‌ای بدون حرکت به سمت ساخت سلاح دیگر نمی‌تواند مانع اقدام نظامی علیه ایران باشد.
بیشتر بخوانید: شرکت هانوا قرارداد ۲۶۹ میلیون دلاری ساخت کشتی‌های نظامی را به‌دست آورد
این تحلیل سه مسیر را پیش روی سیاست هسته‌ای ایران قرار می‌دهد: کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای، حرکت به سمت ساخت سلاح و بازسازی ظرفیت آستانه‌ای. گزینه سوم که حفظ توان فنی بدون عبور از مرز ساخت سلاح است، به نظر عضدی محتمل‌تر می‌آید و می‌تواند به چانه‌زنی دیپلماتیک کمک کند. در مقابل، حرکت به سمت تسلیحاتی‌کردن برنامه هسته‌ای ممکن است با حملات تازه و رقابت تسلیحاتی در منطقه همراه باشد.
مواضع سیاسی درباره دکترین هسته‌ای
بحث تغییر دکترین هسته‌ای از سطح تحلیل‌های دانشگاهی فراتر رفته و در سخنان برخی چهره‌های سیاسی و مذهبی نیز بازتاب یافته است. جواد لاریجانی به توانمندی علمی ایران در حوزه هسته‌ای اشاره کرده و محمود نبویان، نماینده تهران در مجلس، از طرح درخواست مجوز ساخت بمب اتم سخن گفته است. آیت‌الله علم‌الهدی نیز موضوع بازدارندگی را از منظر فقهی مورد توجه قرار داده است.
اختلاف‌نظر در خصوص آینده دکترین هسته‌ای نباید تنها به موافقت یا مخالفت با ساخت سلاح محدود شود. بلکه انتخاب مسیری که بتواند توازن میان حفظ توان راهبردی، کاهش خطر درگیری و تأمین امنیت بلندمدت کشور ایجاد کند، اهمیت بیشتری دارد. ابوالفضل بازرگان نیز بر ضرورت تفکیک میان توان فنی و اراده سیاسی تأکید کرده و معتقد است که خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) به‌تنهایی نمی‌تواند امنیت ایجاد کند.
در شرایط کنونی، اختلاف‌نظر درباره دکترین هسته‌ای به عنوان یک مسأله حیاتی در سیاست داخلی و خارجی ایران مطرح است و به نظر می‌رسد نظرات جدیدی نسبت به این موضوع در حال شکل‌گیری است. علیرضا تقوی‌نیا، کارشناس مسائل سیاسی، به افزایش اظهارنظرها درباره ضرورت بازنگری در دکترین هسته‌ای اشاره کرده و بر لزوم توجه به ماهیت تهدیدهای امنیتی تأکید دارد.
این کارشناس با اشاره به مواضع رئیس‌جمهور و دیگر چهره‌های سیاسی، معتقد است که شرایط منطقه‌ای و تهدیدهای پیش‌رو، محاسبات پیشین را تحت تأثیر قرار داده است. اسرائیل به عنوان یک عامل تهدید جدی، ممکن است به رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی روی آورد. بنابراین، ایران باید به این پرسش پاسخ دهد که چگونه می‌تواند مانع از آن شود که دشمن تصور کند، بدون پرداخت هزینه‌ای سنگین قادر به حمله به کشور است.
بیشتر بخوانید: دست‌اندرکاران صنعت کشتیرانی در اجلاس موناکو به بررسی چالش‌ها و فرصت‌ها پرداختند · تحریم یک محموله نفتی ایران در مسیر چین
