صنایع تبدیلی این روزها با فشار سهگانهای روبهرو شدهاند که همزمان هزینه تولید را بهشدت افزایش داده و قدرت مانور بنگاهها را محدود کرده است. جهش کمسابقه قیمت مواد بستهبندی شامل قوطی فلزی، پلاستیک و کارتن، در کنار محدودیتهای مکرر انرژی و کمبود شدید نقدینگی، شرایطی ایجاد کرده که بسیاری از واحدهای تولیدی با ظرفیت بسیار پایینتر از توان اسمی خود فعالیت میکنند. بر اساس گزارشهای مرکز آمار، تورم نقطه به نقطه تولیدکننده در صنایع مرتبط با مواد شیمیایی، پلاستیک و کاغذ در بهار امسال به ارقام بالای ۱۲۰ تا ۱۶۰ درصد رسیده است.
تأثیر افزایش هزینهها بر تولید
این افزایش مستقیما روی قیمت تمامشده محصولات تبدیلی از جمله مواد پتروشیمی و غذایی و کشاورزی اثر گذاشته و حاشیه سود واحدها را به حداقل رسانده است. تولیدکنندگان میگویند قیمت قوطی و نایلون بستهبندی نسبت به سال گذشته چند برابر شده و تأمین سرمایه در گردش برای خرید این مواد اولیه به یکی از بزرگترین چالشهای روزمره آنها تبدیل شده است.
بیشتر بخوانید: معاون اجرایی رئیسجمهور: طرح بنزین ۸۰ هزار تومانی در دستور کار نیست
محدودیتهای انرژی و اثرات آن
محدودیتهای انرژی نیز فشار دیگری بر این صنایع وارد کرده است. بسیاری از واحدهای تبدیلی که نیاز به فرآیندهای حرارتی و سرمایشی مداوم دارند، در فصول مختلف سال با افت فشار گاز یا قطعی برق مواجه میشوند. این اختلالها علاوه بر کاهش تولید، هزینه نگهداری تجهیزات و ضایعات مواد اولیه را نیز بالا میبرد. کمبود نقدینگی حلقه سوم این فشار است. تاخیر در وصول مطالبات از شبکه توزیع، سختگیری بانکها در اعطای تسهیلات و افزایش هزینه تأمین مالی باعث شده بسیاری از بنگاههای متوسط و کوچک نتوانند مواد اولیه را بهموقع تأمین کنند یا تعهدات صادراتی خود را انجام دهند.
نتیجه این شرایط، کاهش ظرفیت عملیاتی، تعدیل نیروی کار و در برخی موارد توقف موقت خطوط تولید بوده است. فعالان صنایع تبدیلی هشدار میدهند اگر این سه عامل همزمان کنترل نشود، نه تنها امنیت غذایی داخلی تحتتاثیر قرار میگیرد، بلکه فرصتهای صادراتی این بخش نیز بهتدریج از دست خواهد رفت.
امیر یوسفی، نایبرئیس کمیسیون صنایع غذایی اتاق ایران، با اشاره به افزایش هزینههای تولید در صنایع غذایی گفت: نوسانات نرخ ارز در روزهای اخیر، هزینه مواد اولیه مورد استفاده در بستهبندی را افزایش داده و در کنار آن، برخی اقلام بستهبندی نیز با محدودیت در تأمین مواجه شدهاند. از آنجا که بخشی از مواد اولیه این اقلام به واردات و خریدهای ارزی وابسته است، تغییرات نرخ ارز به سرعت خود را در هزینه تولید نشان میدهد.
یوسفی افزود: تولیدکننده تا یک حد مشخص میتواند افزایش هزینهها را از حاشیه سود خود جبران کند، اما زمانی که هزینههای تولید از این سطح عبور میکند، ادامه فعالیت با قیمتهای قبلی امکانپذیر نیست و بخشی از افزایش هزینه ناچار به قیمت محصول منتقل میشود. او همچنین به آسیبهای ناشی از نوسانات برق اشاره کرد و گفت: خسارت ناشی از قطعی و نوسان برق فقط به توقف خط تولید محدود نمیشود. نوسانات برق میتواند به تجهیزات و قطعات واحدهای تولیدی آسیب بزند و هزینههای مضاعفی برای بنگاه ایجاد کند.
یوسفی در ادامه به دشواریهای تأمین مالی اشاره کرد و گفت: دسترسی واحدهای تولیدی به تسهیلات بانکی دشوارتر شده و هزینه تأمین مالی نیز افزایش قابلتوجهی پیدا کرده است. بانکها برای پرداخت یا تمدید تسهیلات سختگیری بیشتری دارند. این در حالی است که صنایع غذایی برای تأمین مواد اولیه و حفظ جریان تولید، به سرمایه در گردش مستمر نیاز دارند.
سعید ترکمان، فعال حوزه پتروشیمی و پلیمر، نیز از کاهش عرضه مواد اولیه صنایع تبدیلی در بورس کالا خبر داد و گفت: از ابتدای سال تاکنون، بهطور میانگین حدود ۳۰ درصد کاهش در عرضه و معاملات مواد پتروشیمی مشاهده شده است. این میزان کاهش در میزان تولید هم اثر گذاشته و باعث شده نسبت به مدت مشابه ۳۰ درصد تولید در این بخش نیز کاهش یابد.
ترکمان افزود: رشد قیمت مواد اولیه موجب کاهش مصرف در صنایع تبدیلی شده و این چالشها میتواند پیامدهای جدی بر تولید و اشتغال در این بخش داشته باشد. اگر برای کاهش فشارهای موجود بر بنگاهها تصمیم جدی گرفته نشود، ادامه فعالیت بسیاری از واحدها با دشواری بیشتری روبهرو خواهد شد.
بیشتر بخوانید: جلیلوند: پروندههای راکد گزینش ساماندهی و تعیین تکلیف میشوند · Dell با ۶۰.۹ میلیارد دلار سفارش سرورهای هوش مصنوعی، آیا میتواند نقدینگی پایدار ایجاد کند؟
