فرهاد شهرکی نایب رئیس اول کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی به تشریح فلسفه تشکیل «سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی» پرداخت. این سازمان به عنوان یک نهاد اصلاحی در سمت تقاضا در نظر گرفته شده و هدف آن تبدیل «صرفه‌جویی» به فعالیتی اقتصادی و قابل معامله است.
معماری ماده ۴۶ برنامه هفتم توسعه
پاسخ به این پرسش که چگونه صرفه‌جویی می‌تواند به یک فعالیت اقتصادی تبدیل شود، در معماری ماده ۴۶ برنامه هفتم توسعه نهفته است. این ماده به معرفی «حساب بهینه‌سازی، صندوق، گواهی صرفه‌جویی و قرارداد با سرمایه‌گذاران» پرداخته است. منطق اقتصادی این معماری به صورت خلاصه این است که انرژی مصرف‌نشده، اگر واقعی و قابل صحه‌گذاری باشد، باید همانند انرژی تولیدشده ارزش اقتصادی پیدا کند.
بیشتر بخوانید: افزایش قیمت گاز در اروپا به دلیل اختلال در عرضه ال‌ان‌جی قطر
قانون به منظور تسهیل شکل‌گیری بازار بهینه‌سازی، «حساب بهینه‌سازی مصرف انرژی» را نزد خزانه‌داری کل کشور ایجاد کرده و منابع مشخصی برای آن پیش‌بینی کرده است. این حساب نباید به عنوان یک ردیف بودجه‌ای عادی در نظر گرفته شود و مصرف منابع آن برای مصارف دیگر ممنوع شده است.
نقش صندوق بهینه‌سازی مصرف انرژی
در کنار حساب بهینه‌سازی، «صندوق بهینه‌سازی مصرف انرژی» نیز در معماری سازمان قرار دارد. وظیفه این صندوق باید کاهش ریسک و اهرم‌سازی منابع باشد. اگر صندوق یک ریال منابع عمومی را درگیر کند، باید بررسی شود که این یک ریال چه مقدار تسهیلات بانکی و سرمایه بخش خصوصی را فعال کرده است.
یکی از شاخص‌های کلیدی عملکرد صندوق، «ضریب اهرمی» خواهد بود که نشان‌دهنده میزان سرمایه تجهیزشده برای پروژه‌ها نسبت به منابع عمومی درگیرشده است. این مدل به دولت اجازه می‌دهد که به جای پرداخت تمام هزینه پروژه، بخشی از ریسک را پوشش دهد و زمینه ورود سرمایه‌های چندبرابری را فراهم کند.
گواهی صرفه‌جویی به عنوان یک دارایی اقتصادی می‌تواند منجر به ورود بانک‌ها، سرمایه‌گذاران و بازار سرمایه به حوزه بهره‌وری شود. اما اعتبار بازار به شرطی حفظ می‌شود که گواهی‌ها نماینده صرفه‌جویی واقعی باشند.
در نهایت، تحول اساسی به سمت پرداخت برای «نتیجه» به جای پرداخت برای «اقدام» ضروری است. به جای پرداخت برای نصب تجهیز، دولت باید پرداخت را بر اساس نتایج واقعی و قابل اثبات انجام دهد. این تغییر می‌تواند رقابت و نوآوری را افزایش دهد و به بهینه‌سازی انرژی به عنوان یک دارایی اقتصادی ارزش بیشتری بدهد.
بیشتر بخوانید: سعید توکلی: تامین گاز خانگی خط قرمز ماست · علی‌اصغر طهماسبی: همه دستگاه‌ها برای عبور از زمستان و مدیریت ناترازی انرژی پای کار باشند
