جواد نوفرستی، پژوهشگر و کارشناس حوزه انرژی، در برنامه‌ای با موضوع قاچاق سوخت، به بررسی ابعاد مختلف این معضل پرداخت. او با اشاره به اینکه قاچاق سوخت با خودروهای سواری تنها یک بعد کوچک از ماجراست، بر ضرورت اصلاح نظام توزیع سوخت و رصد مسیر انتقال آن تأکید کرد.
حذف کارت سوخت و افزایش قاچاق
نوفرستی حذف کارت سوخت شخصی در سال ۱۳۹۴ را یکی از دلایل افزایش فروش بنزین و گسترش قاچاق دانست و گفت: «با بازگشت نظارت مؤثر بر زنجیره توزیع سوخت، می‌توان فروش روزانه بنزین را به حدود ۱۰۰میلیون لیتر کاهش داد.» او تصریح کرد که حتی اگر فردی در مرکز ایران بنزین آزاد خریداری کند و آن را به مرز برساند، با وجود هزینه‌های حمل‌ونقل، همچنان از فروش آن سود می‌برد. بنابراین، مقابله با قاچاق صرفاً از طریق اصلاح قیمت امکان‌پذیر نیست و باید سازوکار توزیع سوخت نیز اصلاح شود.
بیشتر بخوانید: رشد صادرات مواد معدنی غرب آفریقا به چین و تأثیر آن بر بازار کشتی‌های باری
تفاوت قاچاق خرد و سازمان‌یافته
این کارشناس انرژی با انتقاد از حذف کارت سوخت در بهار ۱۳۹۴، به رشد محدود تقاضای بنزین در سال‌های ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ اشاره کرد که به ترتیب حدود ۱.۶ و ۱.۹ درصد بود. او تأکید کرد که کنار گذاشتن سامانه کارت سوخت، یکی از ابزارهای مهم مدیریت مصرف و رصد توزیع بنزین را تضعیف کرده است. نوفرستی افزود: «در فاصله سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۴، رشد سالانه فروش بنزین حدود ۱.۵ تا ۲درصد بود، اما پس از حذف کارت سوخت، این نرخ در سال‌های متوالی به حدود ۸.۵ و ۱۱درصد رسید.»
او همچنین به افزایش فروش بنزین از حدود ۷۲میلیون لیتر در روز در سال ۱۳۹۴ به بیش از ۱۳۰میلیون لیتر در سال‌های اخیر اشاره کرد و خواستار بررسی دقیق سهم مصرف واقعی و قاچاق شد. به گفته نوفرستی، کاهش مصرف روزانه CNG از حدود ۲۲ به ۱۴میلیون مترمکعب، عاملی در افزایش تقاضای بنزین بوده است. وی اظهار داشت: «اظهارات اخیر درباره ناپدیدشدن روزانه ۲۰میلیون لیتر بنزین باید به‌طورجدی بررسی شود.»
راهکارهای کنترل قاچاق
نوفرستی تأکید کرد که رصد دقیق مسیر انتقال سوخت از پالایشگاه تا جایگاه و استفاده مؤثر از کارت سوخت شخصی می‌تواند به کنترل قاچاق و کاهش فروش روزانه بنزین به حدود ۱۰۰میلیون لیتر کمک کند. این کارشناس پیشنهاد کرد که برای مقابله با قاچاق سوخت، باید به اصلاح سیاست‌های توزیع و قیمت‌گذاری توجه ویژه‌ای شود تا از این طریق بتوان به بهبود شرایط موجود کمک کرد.
بیشتر بخوانید: افزایش حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز به بالاترین سطح از زمان جنگ · کشف چهار هزار لیتر گازوئیل قاچاق در خرمدره
