ترکمنستان به عنوان چهارمین دارنده ذخایر گازی جهان و با ظرفیت خطوط لوله گاز متصل به شبکه گاز ایران (حدود ۵۰ میلیون متر مکعب)، گزینه‌ای عملیاتی و بالفعل برای تامین گاز مورد نیاز کشور در فصل سرد پیش‌رو است. برآورد می‌شود که ناترازی گاز کشور سالانه حدود ۲۰ میلیارد دلار هزینه به دنبال دارد.
پیامدهای ناترازی گاز
این رقم شامل ۵ میلیارد دلار خسارت صنایع عمده کشور، ۱۱ میلیارد دلار هزینه سوخت مایع جایگزین در بخش صنعتی و نیروگاه‌ها و همچنین ۴ میلیارد دلار زیان ارزی عدم صادرات گاز به دو کشور عراق و ترکیه است. تجربه زمستان ۱۴۰۳، که محدودیت ۲۵ تا ۵۰ درصدی گاز به صنایع فولاد و دیگر صنایع اعمال شد، نشان می‌دهد که پیامدهای اجتماعی-اقتصادی این قطعی‌ها بسیار فراتر از اعداد خام است.
بیشتر بخوانید: گزارش جدید از حوادث فضاهای محصور در صنعت کشتیرانی
کارشناسان هشدار می‌دهند که تداوم این روند، سرمایه‌گذاری در صنایع انرژی‌بر را غیراقتصادی کرده و سرمایه‌گذاران را به سمت بازارهای منطقه‌ای سوق می‌دهد. در این راستا، ترکمنستان به عنوان یک شریک قابل اتکا در تامین گاز مورد نیاز ایران معرفی می‌شود.
تاریخچه همکاری و فرصت‌های جدید
سابقه سه دهه تعاملات گازی ترکمنستان با ایران، اجرای قراردادهای سوآپ گاز با ترکیه و آذربایجان و امضای سند توسعه همکاری‌های گازی میان تهران و عشق‌آباد در سال ۱۴۰۳، نشان‌دهنده آمادگی این کشور برای همکاری با ایران است. عبدالجلال ایری، نماینده گلستان و رئیس کمیته گروه دوستی ایران و ترکمنستان، اعلام کرده است که "زیرساخت و خط انتقال گاز میان ایران و ترکمنستان از گذشته وجود دارد و در صورت توافق، امکان واردات حدود ۲۵ تا ۲۷ میلیون مترمکعب گاز در روز فراهم است".
با توجه به فوریت تامین انرژی در زمستان پیش‌رو، امکان واردات گاز از ترکمنستان دیگر یک انتخاب راهبردی نیست، بلکه یک ضرورت فوری است. کارشناسان پیشنهاد می‌کنند که وزارت نفت باید قراردادی بیست‌ساله با ترکمنستان برای تامین گاز منعقد کند و این قرارداد باید در سریع‌ترین زمان ممکن نهایی شود.
در کنار ترکمنستان، گزینه روسیه نیز وجود دارد، اما به دلیل همسایگی زمینی و زیرساخت‌های مرزی، مسیر تامین گاز از ترکمنستان عملیاتی‌تر به نظر می‌رسد. حجم گاز وارداتی باید بر اساس نیاز واقعی صنایع انرژی‌بر محاسبه شده و تخصیص یابد. همچنین، هزینه واردات گاز از محل ارزش افزوده‌ای که صنایع در طول سال ایجاد می‌کنند، بازپرداخت خواهد شد.
در نهایت، به نظر می‌رسد که برای جلوگیری از تکرار تجربه تلخ زمستان ۱۴۰۳، توجه به همکاری با ترکمنستان و نهایی‌سازی سریع قراردادهای لازم، امری حیاتی است. در غیر این صورت، تکرار خاموشی‌های صنعتی و هزینه‌های سنگین بر اقتصاد تحمیل خواهد شد.
بیشتر بخوانید: مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی: ۱۰۵ بار سوخت‌گیری یک فرد در یک روز ثبت شد · مجمع کشورهای صادرکننده گاز به ایران در مدیریت ناترازی کمک می‌کند
