عربستان سعودی به عنوان بزرگترین تولیدکننده نفت در خاورمیانه، در شرایطی قرار دارد که صادرات نفت آن به دلیل بحرانهای ژئوپلیتیک و تحریمها با محدودیتهای جدی مواجه شده است. این وضعیت به عنوان نتیجه جنگ ایالات متحده علیه ایران و تعطیلی زیرساختهای کلیدی صادرات نفت، به شدت بر اقتصاد و بخش نفت این کشور تأثیر گذاشته است.
وضعیت فعلی صادرات نفت عربستان
عربستان سعودی که به طور سنتی به عنوان یک تولیدکننده پایدار در اوپک شناخته میشود، اکنون با چالشهای جدی مواجه است. پیش از آغاز جنگ با ایران، عربستان سعودی به عنوان سومین تولیدکننده بزرگ نفت خام در جهان شناخته میشد. با این حال، در شرایط کنونی، صادرات نفت این کشور به شدت کاهش یافته است. با توجه به اینکه عربستان سعودی قادر به حفظ ظرفیت تولید اضافی خود بود، اکنون این توجه به خطر افتاده است.
بیشتر بخوانید: احمدی: استفاده از کارت بانکی در جایگاههای سوخت از هفته آینده عمومیت مییابد
با آغاز جنگ، ایران به ترانزیت نفت از طریق تنگه هرمز و صادرات دریایی از کشورهای حاشیه خلیج فارس حمله کرده است. با این حال، عربستان سعودی به منظور ادامه صادرات خود، توانسته است بخشی از نفت خام خود را از طریق خط لوله شرق-غرب به بندر یانبو در دریای سرخ ارسال کند. این مسیر جدید با خطرات خاص خود همراه است، چرا که برای صادرات نفت از یانبو به آسیا، نفتکشها باید از تنگه باب المندب عبور کنند که تحت کنترل گروه حوثیها قرار دارد.
پیامدهای اقتصادی و بازار نفت
با افزایش تنشها، حوثیها از ۲۰ ژوئیه اقدام به محاصره دریای سرخ کرده و همه شناورهای حامل محمولههای صادراتی عربستان را هدف قرار دادهاند. این وضعیت باعث شده است که نفتکشها به سمت شمال و به سوی کانال سوئز و خط لوله سُمِد هدایت شوند. در این میان، وضعیت وخیمتر شده است، چرا که خط لوله شرق-غرب به تازگی مورد حمله قرار گرفته و آسیبهایی به آن وارد شده است. این موضوع باعث تعطیلی خط لوله شده و بازسازی کامل آن ممکن است هفتهها طول بکشد.
در شرایط کنونی، عربستان سعودی ناچار شده است به بارگیری نفت از ترمینالهای خود در خلیج فارس بازگردد. این در حالی است که بازار جهانی نفت از پیش نیز در وضعیت حساسی قرار دارد و نمیتواند با کاهش ۴ تا ۵ میلیون بشکه دیگر از عرضه کنار بیاید. با این وجود، تعمیر خط لوله انجام خواهد شد، اما خطرات بزرگ همچنان باقی خواهد ماند.
بازار نفتکشها از این وضعیت سود میبرد. در حال حاضر، تنشهای فزاینده، خطرات و عدم قطعیتها در بازار را افزایش داده و نرخ کرایهها را به سطوح بیسابقهای رسانده است. نفتکشها در انتظار بارگیری در یانبو، سیدیکرر (ترمینال صادرات خط لوله سُمِد در مدیترانه) و در خلیج عمان هستند، اما هنوز هم مشخص نیست که آیا محمولههای قابل صادرات در دسترس هستند یا خیر.
تجارت نفتکشهای VLCC که توسط اماراتیها برای انتقال نفت از داخل خلیج فارس به خلیج عمان سازماندهی شده، تنها راه برای صادرکنندگان خاورمیانه است تا حداقل بخشی از نفت خود را به بازار برسانند. این روش، با وجود اینکه کارآمدی بارگیری نفت در خلیج را ندارد، اما به عنوان یک راه حل موقتی باقی مانده است. در عین حال، ترانزیتهای هرمز همچنان در معرض حملات ایران قرار دارند و انتقال نفت از کشتی به کشتی در سواحل عمان نیز بدون خطر نیست.
بیشتر بخوانید: محموله نفتکش ایرانی در مسیر بحرانی به مقصد آسیای شرقی · گفتوگوی وزیران خارجه آلمان و عمان درباره آزادی کشتیرانی
