حجم تجارت ایران با روسیه از طریق دریای خزر در شش ماهه اول سال جاری به میزان ۵۰ درصد افزایش یافته است. این افزایش در شرایطی صورت میگیرد که تحریمهای ایالات متحده بر بندرهای جنوبی ایران، از جمله بندرعباس، به شدت جریان کالاها را محدود کرده است.
تأثیر تحریمها بر تجارت ایران
تحریمهای ایالات متحده علیه ایران، به ویژه در دریای خزر، منجر به کاهش شدید تردد کالاها از بندرهای جنوبی ایران شده است. پیش از این، ۸۰ درصد تجارت ایران از طریق بندرعباس و سایر بندرهای جنوبی انجام میشد. با این حال، اکنون مسیری جدید به سمت شمال و بندرهای روسیه، به ویژه بندر آستراخان، برای جبران این کاستیها در حال شکلگیری است.
بیشتر بخوانید: تدوین ۷ سناریو برای کاهش ناترازی گاز در گلستان توسط علیاصغر طهماسبی
مشکلات حمل و نقل و راههای جایگزین
حمل و نقل از طریق مرزهای زمینی با کشورهای همسایه نیز با مشکلات جدی مواجه است. به عنوان مثال، در مرز نوردوز با ارمنستان، بیش از ۱۸۰۰ کامیون در صف انتظار هستند و برخی از آنها تا ۱۰ روز در حال انتظار برای عبور از مرز هستند. همچنین، روابط دیپلماتیک ضعیف ایران با آذربایجان و ترکیه، بر تردد کالاها تأثیر منفی گذاشته است.
ایران تنها دو گزینه برای انتقال محمولههای سنگین دارد: یکی از این گزینهها، استفاده از راهآهن از طریق ترکمنستان به چین و قزاقستان است. با این حال، ترکمنستان به دلیل وضعیت بیطرفی خود، تمایل ندارد که به عنوان یک مسیر کمکی برای ایران شناخته شود. این در حالی است که قاچاقچیان متخصص از سپاه پاسداران به احتمال زیاد محمولههای با ارزش را از این مسیر منتقل خواهند کرد.
به علاوه، تجارت از طریق دریای خزر به دلیل استفاده از کشتیهای باربری مخصوص با عمق کم، زمان و هزینه بیشتری را در بر دارد. به طور متوسط، حدود ۲۰ کشتی برای حمل محمولههایی که میتوانستند با یک کشتی اقیانوسپیما منتقل شوند، نیاز است. این تغییرات در الگوهای حمل و نقل، به افزایش هزینهها و زمان تحویل کالاها منجر میشود.
پیشبینی آینده تجارت دریای خزر
با توجه به تهدیدات موجود از جمله حملات اوکراین به ناوگان دریایی روسیه در دریای خزر و سیستم کانال ولگا-دون، پیشبینی میشود که ظرفیت حمل و نقل ایران به سرعت افزایش نیابد. تلاشهای گذشته ایران برای کاهش وابستگی به بندرهای جنوبی، با موانع مالی و عدم همراهی همسایگان روبرو بوده است.
به طور کلی، تجارت ایران با روسیه از طریق دریای خزر در حال افزایش است، اما این افزایش با چالشهای جدی و محدودیتهای ناشی از تحریمها همراه است. این وضعیت میتواند تأثیرات عمیقی بر روی اقتصاد ایران و توانایی آن در تعامل با شرکای تجاری بینالمللی داشته باشد.
بیشتر بخوانید: فروش محموله نفتکش Funchal به دلیل ورشکستگی مالک · برنامه مشترک سه غول نفتی برای انتقال گاز دریای خزر به ترکیه
