تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین گلوگاههای تجارت انرژی در جهان، در سال ۲۰۲۵ روزانه نزدیک به ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی را منتقل میکند. این گذرگاه باریک میان ایران و شبهجزیره عربستان که معادل حدود یکچهارم تجارت دریابرد نفت جهان است، بهدلیل حجم بالای انرژی عبوری، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
ابعاد اقتصادی تنگه هرمز
از دیگر جنبههای مهم تنگه هرمز، انتقال بیش از ۱۱۰ میلیارد مترمکعب LNG است که معادل یکپنجم تجارت جهانی LNG میباشد. این شرایط نشاندهنده وابستگی شدید بازارهای جهانی به این مسیر است، زیرا بخش قابل توجهی از گاز طبیعی مایع، فرآوردههای نفتی و نهادههای شیمیایی از این مسیر به بازارهای جهانی میرسند. هرگونه اختلال پایدار در تردد از هرمز میتواند تاثیرات منفی بر قیمت کالاهای اساسی و هزینه حملونقل داشته باشد.
بیشتر بخوانید: قائمپناه: ارتقای مدیریت اجرایی برای توسعه کشور ضروری است
چالشهای آینده تنگه هرمز
با وجود تلاشها برای توسعه خطوط لوله و مسیرهای صادراتی جایگزین، هنوز هم وابستگی به تنگه هرمز در حوزه LNG و کالاهای شیمیایی بسیار بالاست. حدود ۹۳ درصد صادرات LNG قطر و ۹۶ درصد صادرات LNG امارات بهطور مستقیم از تنگه هرمز عبور میکند. این وابستگی بهویژه در شرایطی که بازار جهانی به جریانهای انرژی و مواد اولیهای نیاز دارد که جایگزینی سریع و کمهزینهای برای آنها وجود ندارد، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
علی محمدی، کارشناس اقتصادی، در این زمینه بیان کرده است که «اگر بخواهیم بدون تعارف به موضوع نگاه کنیم، باید بین اهمیت هرمز در انتقال نفت خام و اهمیت آن در زنجیره تجارت جهانی انرژی و کالا تفکیک قائل شویم». وی همچنین تاکید کرده است که در بخش کالاهایی مثل LNG و LPG، ایجاد مسیرهای جایگزین به سادگی ممکن نیست و این موضوع میتواند چالشهای زیادی را برای بازارهای جهانی به بار آورد.
با توجه به اهمیت تنگه هرمز در انتقال کالاهای شیمیایی و کودهای کشاورزی، اختلال در تردد از این منطقه میتواند به بازارهای آمونیاک، اوره، متانول و سایر مواد اولیه صنایع شیمیایی فشار وارد کند. بر اساس آمارها، حدود ۳۴ درصد تجارت جهانی اوره، ۲۳ درصد آمونیاک و ۴۵ درصد تجارت جهانی متانول به این منطقه مرتبط است.
بررسی آینده تنگه هرمز بهویژه در افق ۲۰۳۰ و سرمایهگذاریهای در حال افزایش در مسیرهای جایگزین اهمیت دارد. اگرچه ممکن است بخشی از نفت خام بتواند مسیر خود را تغییر دهد، اما برای بسیاری از کالاها، تغییر مسیر به سادگی ممکن نیست. این موضوع نشاندهنده چالشهای جدی برای بازارهای جهانی و اهمیت تنگه هرمز بهعنوان یک گلوگاه کلیدی در تجارت انرژی و کالاهای اساسی خواهد بود.
بیشتر بخوانید: توسعه کشت پاییزه چغندرقند به ۴۴ هزار هکتار در ایران · تحکیم همکاریهای انرژی آلمان و امارات با تمرکز بر تأمین LNG
