توافقنامه HKC (توافقنامه هنگ کنگ) که در سال ۲۰۰۹ تصویب شد، از تاریخ ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵ به مرحله اجرایی خواهد رسید. این توافقنامه به همراه توافقنامه Basel (توافقنامه بازل) در سال ۱۹۸۹، چالشهای متعددی را در زمینه مدیریت کشتیهای فرسوده به وجود آوردهاند. با توجه به حجم بالای کشتیهایی که به بازیافت فرستاده میشوند، نیاز به توافق و شفافیت در این زمینه بیشتر از پیش احساس میشود.
وضعیت کنونی و چالشهای قانونی
توافقنامههای HKC و Basel به طور متفاوتی به فعالیتهای همپوشان پرداختهاند. به عنوان مثال، یک کشتی که به منظور تخریب به محل بازیافت میرود، ممکن است به عنوان زباله تلقی شود در حالی که هنوز به عنوان یک وسیله عملیاتی شناخته میشود. این تضاد قانونی موجب میشود که انتقال کشتیها به کشورهای دیگر با مشکلاتی از جمله نیاز به اخطار و اجازههای زیستمحیطی مواجه شود.
بیشتر بخوانید: دادگاه هند مذاکرات با MSC درباره غرق شدن نفتکش MSC Elsa ۳ را از سر میگیرد
در سال ۲۰۲۴، بر اساس گزارش UNCTAD، حدود ۶.۳۴ میلیون تن ناخالص کشتیها به بازیافت فرستاده شدند که سهم کشورهای بنگلادش، هند، پاکستان و ترکیه به ترتیب ۴۳.۲٪، ۳۳.۹٪، ۷.۲٪ و ۷.۴٪ بوده است. این کشورها به تنهایی ۹۱.۷٪ از بازار بازیافت کشتیها را تشکیل میدهند. با این حال، این وضعیت به دلیل عدم اطمینان قانونی و چالشهای موجود در این کشورها بر حمل و نقل دریایی در سطح جهانی تأثیر میگذارد.
نیاز به استانداردهای مشترک و بهبود در مدیریت
بر اساس ماده ۲(۸) توافقنامه Basel، مدیریت زیستمحیطی صحیح باید تمامی اقدامهای ممکن برای حفاظت از سلامت انسان و محیط زیست را در برابر اثرات منفی زبالههای خطرناک و دیگر زبالهها شامل شود. این تعریف، زمینه قانونی مشترکی ایجاد میکند، اما پرسشهای عملی را نیز به وجود میآورد: چه نوع حفاظت کافی است و چه شواهدی برای اثبات آن لازم است؟
توافقنامه HKC نمیتواند نگرانیها درباره مدیریت زباله یا دفع نهایی را حل کند. به همین دلیل، نیاز به ارزیابیهای متصل و منسجم در سه حوزه مختلف وجود دارد:
- شاخصهای زیستمحیطی که باید شامل نگهداری زبالههای خطرناک، آلودگی خاک و آب، انتشار هوا و غیره باشد.
- شاخصهای شغلی و اجتماعی که شامل مواجهه، حوادث، و تجهیزات حفاظتی میشود.
- ارزیابی اقتصادی و نهادی که هزینههای فناوری، دسترسی به درمان و توانایی اجرایی را بررسی میکند.
تحقیقات شفاف و تجربی باید به شناسایی اهمیت نسبی این ارزیابیها کمک کند. همچنین، نیاز به برقراری آستانههای حفاظتی و روشهای قابل اجرا برای بهبود وضعیت کنونی احساس میشود.
بنابراین، بنگلادش به عنوان یک پایلوت عملی در این زمینه میتواند نقش مهمی ایفا کند. این کشور با توجه به سهم بازار و پیوستگی به توافقنامه HKC، نیاز به ارزیابی دقیق دارد و باید مورد مطالعه قرار گیرد تا شناسایی شکافهای موجود و منابع لازم برای بهبود وضعیت انجام شود.
بیشتر بخوانید: مذاکرات برای پایان دادن به صید کف در کوههای زیرآبی تا سال ۲۰۲۷ · تاریخ اولیه برای پخش ناو تاریخی S.S. United States تعیین شد




