تحریمهای نفتی و مسیرهای انتقال نفت در دوران پساداعش، چالشهای جدیدی را برای بازار انرژی ایجاد کرده است. این تحولات، همزمان با افزایش نارضایتیهای اجتماعی و اقتصادی، سوالات جدیدی را دربارهٔ فرآیندهای اعتراضی و توانایی شکلگیری جنبشهای اجتماعی مطرح میکند.
تاریخچه نارضایتیها و اعتراضات اجتماعی
فشار اقتصادی بیسابقه در سالهای اخیر، بخش بزرگی از جامعه را به سمت اعتراض سوق داده است. نارضایتیها به حدی عمیق و گسترده شدهاند که هر جرقهای میتواند به اعتراضات وسیع منجر شود. این وضعیت، بهویژه در شرایطی که نیروی سرکوب حکومت همچنان منسجم و آماده است، به یک چالش جدی تبدیل شده است.
بیشتر بخوانید: نیروهای گارد ساحلی فیلیپین، درخواست نجات کشتی آتشسوزی شده June Aster را صادر کردند
الگوهای تاریخی و ضرورت بازاندیشی
تاریخ نشان میدهد که شیوههای اعتراض و سازماندهی در طول زمان تغییر میکنند و الگویی که در یک مقطع کارآمد بوده، ممکن است در شرایط و مکانهای دیگر کارایی خود را از دست بدهد. بهعنوان مثال، در انقلابهای فرانسه در قرن نوزدهم، سنگربندی خیابانی در برخی مقاطع نقش مهمی در پیشبرد اعتراضات داشت. با این حال، با توسعه سازمان نظامی و روشهای کنترل شهری، بسیاری از این شیوهها خنثی شدند.
این تجربهها نشان میدهد که تکرار الگوهای گذشته بهتنهایی کافی نیست و نیاز به بازاندیشی در روشها و اشکال مبارزه وجود دارد. هر کشور ویژگیها و شرایط خاص خود را دارد و دستگاههای امنیتی جمهوری اسلامی با بررسی و تحلیل تغییرات در کشورهای دیگر، تلاش کردهاند راهکارهای مناسبی برای سرکوب را به کار ببرند.
تشکلیابی و هماهنگی اجتماعی
در غیاب تشکلهایی که بتوانند مطالبات را صورتبندی کنند و دربارهٔ مسیر حرکت جنبش تصمیمگیری جمعی ایجاد کنند، اعتراضات با هزینههای سنگینی روبهرو خواهند شد. تشکلیابی نیاز به شبکههای مستقل و پیوندهای اجتماعی دارد که بتوانند میان گروههای مختلف اجتماعی ارتباط برقرار کنند. این امر بهویژه در شرایط سرکوب، حیاتی است.
برای مثال، در اعتراضات مصر علیه حسنی مبارک، عوامل متعددی همچون نارضایتی اقتصادی و فعالیت گروههای جوانان نقش مهمی داشتند، اما این عوامل نتوانستند به استقرار دموکراسی پایدار منجر شوند. بنابراین، سرنگونی یک دولت بهتنهایی کافی نیست و نیاز به نهادهای دموکراتیک و برنامه سیاسی روشن وجود دارد.
پیوند مطالبات معیشتی و سیاسی
توانایی یک جنبش اعتراضی در بیان خواستههایی که بتواند گروههای وسیعتری از جامعه را با یکدیگر پیوند دهد، یکی دیگر از عوامل تعیینکننده در موفقیت آن است. در جریان جنبش سبز در سال ۱۳۸۸، بخش قابلتوجهی از شعارها و مطالبات جنبش ماهیتی سیاسی و انتخاباتی داشتند، که این مسئله موجب محدودیتهای مهمی برای این اعتراضات شد.
در نهایت، برای موفقیت در جنبشهای اعتراضی، نیاز به ایجاد ظرفیتهایی برای اعتماد، مشارکت و تصمیمگیری جمعی وجود دارد. بدون این ظرفیت، هیچ جنبش اعتراضی بهسختی میتواند به نتیجه مشخصی برسد.
بیشتر بخوانید: عراق در آتش: حملات پهپادی و تعطیلی خط لوله کلیدی عربستان · کاهش عبور کشتیها از تنگه هرمز به پایینترین سطح ۱۰ روز اخیر
