اقتصاد ایران در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ با ترکیبی کم‌سابقه از تورم بالا و رشد اقتصادی منفی مواجه شده است. تورم نقطه‌به‌نقطه در شهریورماه به ۸۹.۸ درصد و تورم سالانه به ۷۳.۶ درصد رسیده و همزمان مرکز آمار رشد اقتصادی سه‌ماهه نخست سال را منفی ۱۰.۱ درصد اعلام کرده است.
وضعیت تورم و رشد اقتصادی
محمدتقی فیاضی، تحلیل‌گر اقتصاد کلان، معتقد است روند صعودی تورم از آذر ۱۴۰۴ و پس از شوک ارزی و حذف ارز ترجیحی آغاز شده و پس از یک وقفه کوتاه، بار دیگر در حال تشدید است. به گفته او، تورم ماهانه پس از افزایش در ماه‌های دی و بهمن، در مقطعی کاهش یافت، اما در شهریور به ۴.۲ درصد رسید و نشانه‌هایی از بازگشت روند افزایشی قیمت‌ها مشاهده می‌شود.
بیشتر بخوانید: مدیر شرکت پخش فرآورده‌های نفتی زاهدان قاچاق سوخت را عامل صف‌های طولانی کپسول گاز دانست
فیاضی با اشاره به تورم نقطه‌به‌نقطه می‌گوید این شاخص از آذر ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵ از ۵۲.۶ درصد به ۸۹.۸ درصد افزایش یافته و ۳۷.۲ واحد درصد رشد کرده است. تورم سالانه نیز در همین فاصله از ۴۲.۲ درصد به ۷۳.۶ درصد رسیده است. او افزایش نرخ ارز را یکی از عوامل تشدیدکننده فشار تورمی می‌داند و می‌گوید قیمت دلار در فاصله‌ای حدود ۴۰ تا ۴۵ روزه از کمتر از ۱۸۰ هزار تومان به بیش از ۲۵۶ هزار تومان رسیده است.
کاهش تجارت خارجی و آثار آن
از نگاه این تحلیل‌گر، فشارهای تورمی تنها از ناحیه نرخ ارز ایجاد نمی‌شوند و کاهش تجارت خارجی نیز بر اقتصاد اثر گذاشته است. صادرات کالا و خدمات در سه‌ماهه نخست سال ۳۵.۷ درصد و واردات ۱۴.۸ درصد کاهش یافته‌اند. به اعتقاد او، ادامه این شرایط می‌تواند فشار بر قیمت‌ها و فعالیت اقتصادی را افزایش دهد.
در بخش رشد اقتصادی نیز وضعیت نامطلوب است. رشد کل اقتصاد در سه‌ماهه نخست منفی ۱۰.۱ درصد و رشد بدون نفت منفی ۴.۶ درصد اعلام شده است. در این میان، استخراج نفت و گاز با افت ۲۶ درصدی مواجه شده و رشد بخش گاز طبیعی نیز منفی ۲۱ درصد بوده است.
فیاضی بخشی از این افت را به آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌ها نسبت می‌دهد و معتقد است آثار تخریب زیرساختی می‌تواند فراتر از یک شوک کوتاه‌مدت باشد. کاهش تجارت خارجی تنها عامل نگرانی نیست. تشکیل سرمایه ثابت ناخالص نیز ۸.۴ درصد کاهش یافته است؛ روندی که به گفته فیاضی طی سال‌های گذشته نیز ادامه داشته است.
این تحلیل‌گر در نهایت بر همزمانی دو روند تورمی و رکودی تأکید دارد. به گفته او، ایران در دوره‌های گذشته نیز رشدهای منفی شدیدی تجربه کرده است، اما ترکیب رشد منفی قابل توجه با تورم بسیار بالا، در دهه‌های اخیر کم‌سابقه بوده است.
بیشتر بخوانید: رشد ۱۲۰ درصدی تجارت در گمرکات جنوب سیستان و بلوچستان · هاشم اورعی: افزایش قیمت بنزین از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان مشکل ناترازی را حل نمی‌کند
