حجم قاچاق سوخت در ایران به روزانه ۲۵ میلیون لیتر رسیده است. این افزایش در پی رشد قیمت فرآورده‌های نفتی در کشورهای همسایه و به‌ویژه در حوزه گازوئیل رخ داده است. محمد محبی، مدیرکل دفتر پیشگیری از قاچاق فرآورده‌های نفتی ستاد مرکزی مقابله با قاچاق کالا و ارز، اعلام کرده است که بیش از ۵۱ درصد پرونده‌های قاچاق به حوزه فرآورده‌های نفتی مربوط می‌شود و حدود ۸۰ درصد قاچاق در این بخش به گازوئیل تعلق دارد.
چالش‌های قاچاق سوخت
محبی در ادامه به این نکته اشاره کرده که نیمی از قاچاق گازوئیل به حوزه حمل‌ونقل مربوط می‌شود. به منظور کنترل این بخش، سامانه جامع پیمایش طراحی شده است که میزان مصرف سوخت ناوگان را با اطلاعات مربوط به تردد و فعالیت آن تطبیق می‌دهد. این رویکرد می‌تواند امکان شناسایی مصرف‌های غیرعادی و انحراف سهمیه‌های سوخت را افزایش دهد. همچنین محبی به تغییر جغرافیای قاچاق سوخت در کشور اشاره کرده و اعلام کرده است که بخش قابل توجهی از تخلفات اکنون در استان‌های مرکزی رخ می‌دهد.
بیشتر بخوانید: شرکت صنعتی دریایی ایران با پروژه بزرگ نفتی در میدان پارس شمالی مشارکت می‌کند
تدابیر جدید دولت برای کنترل قاچاق
مدیرکل دفتر پیشگیری از قاچاق فرآورده‌های نفتی تأکید کرده است که مقابله با منشأ قاچاق یکی از مؤثرترین روش‌ها برای کاهش این پدیده است. او همچنین بر استفاده از سیاست‌های غیرقیمتی برای مدیریت قاچاق سوخت تأکید کرده و اعلام کرده است که با استفاده از اطلاعات سامانه‌ها و ابزارهای نظارتی جدید، امکان شناسایی الگوهای مصرف و پیش‌بینی تحرکات بعدی در شبکه قاچاق فراهم شده است.
محمدمهدی سیدی، مشاور مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، از اجرای طرح پایش لحظه‌ای زنجیره تولید تا توزیع فرآورده‌های نفتی خبر داده و تأکید کرده است که نحوه تخصیص سوخت به بخش‌های مختلف بر اساس دستورالعمل‌های مربوط به ستاد مقابله با قاچاق کالا و ارز انجام می‌شود. این طرح در حال حاضر در مرحله مناقصه قرار دارد و اجرای آن بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده در دوره‌های ۶، ۱۸ و ۳۶ ماهه دنبال خواهد شد.
سردار جلال امینی، رئیس پلیس مبارزه با قاچاق کالا و ارز امنیت اقتصادی فراجا، نیز به سازمان‌یافتگی بخشی از قاچاق سوخت اشاره کرده و اعلام کرده است که برای کنترل مؤثرتر آن، همکاری دستگاه‌های متولی با پلیس و دسترسی به اطلاعات سامانه‌ای اهمیت زیادی دارد. او همچنین از ضعف نظارت و کنترل در برخی دستگاه‌های متولی انتقاد کرده و اجرای کامل الزامات قانونی مربوط به رصد سیستمی را ضروری دانسته است.
با توجه به اعلام مسئولان، در یک سال گذشته بیش از یک میلیارد لیتر سوخت به عنوان کالای قاچاق یا مرتبط با قاچاق کشف شده است. این در حالی است که برای کنترل مؤثر قاچاق سوخت، لازم است که مسیر سوخت از زمان تولید تا زمان عرضه شفاف شود. تجهیز مبادی پالایشگاه‌ها به ابزارهای اندازه‌گیری، ردیابی ناوگان، کنترل سهمیه‌ها و پایش سامانه‌ای می‌تواند امکان شناسایی اختلاف میان سوخت تخصیص‌یافته، حمل‌شده و مصرف‌شده را افزایش دهد.
بیشتر بخوانید: تحویل نامناسب سوخت نیروگاهی و انحرافات در نفتکش‌ها · صادرات نفت خام از خاورمیانه در هفته پایانی سپتامبر به بالاترین سطح پیش از جنگ رسید
