ایران و ترکمنستان با مرز مشترک نزدیک به هزار کیلومتر، در حال شکلدهی به روابط اقتصادی جدیدی هستند که به ویژه در حوزه انرژی و ترانزیت در حال پیشرفت است. این تحولات در حالی رخ میدهد که حجم تجارت فعلی دو کشور هنوز با ظرفیتهای بالقوه فاصله دارد.
تجارت و ظرفیتهای موجود
آمار تجارت کالایی ایران و ترکمنستان نشان میدهد که صادرات غیرنفتی ایران به ترکمنستان در ۹ ماهه سال ۱۴۰۴ به ۴۹۵ میلیون دلار رسید. با وجود تشدید محدودیتهای تجارت خارجی ایران در سال ۱۴۰۵، مبادلات دو کشور همچنان ادامه دارد و تمرکز بر روی انرژی و ترانزیت بیشتر شده است. ارزش کل تجارت غیرنفتی دو کشور در ۹ ماهه ۱۴۰۴ حدود ۵۰۴ میلیون دلار و ۱.۱۹ میلیون تن بوده که نسبت به سال قبل ۱۹.۹ درصد افزایش یافته است.
بیشتر بخوانید: تحلیل امیررضا انگجی از تأخیر در اصلاحات اقتصادی در ایران
ایران به عنوان یکی از تأمینکنندگان اصلی کالاهای مورد نیاز ترکمنستان در زمینههای کشاورزی، صنعتی و پتروشیمی، به دنبال افزایش صادرات و تقویت روابط تجاری است. در مقابل، واردات ایران از ترکمنستان به مراتب کمتر و شامل محصولات مرتبط با پنبه، برخی کالاهای صنعتی و مواد اولیه است.
محورهای جدید همکاری: انرژی و ترانزیت
بررسیهای اخیر نشان میدهد که حوزه انرژی در روابط اقتصادی ایران و ترکمنستان به محوریت جدیدی تبدیل شده است. مذاکرات برای افزایش واردات برق و توسعه خطوط انتقال از جمله موضوعاتی است که در ماههای اخیر پیگیری شده است. در تیرماه ۱۴۰۵، مقامات دو کشور در خصوص افزایش واردات برق و مشارکت در تعمیرات نیروگاهی گفتگو کردند.
به علاوه، معاون وزیر نیرو اعلام کرد که هماهنگیهای لازم برای واردات برق از ترکمنستان و ارمنستان انجام شده است. این اقدامات نشاندهنده اهمیت دیپلماسی انرژی در تقویت روابط میان دو کشور است. همچنین، در نشست کمیسیون مشترک اقتصادی، موضوعاتی همچون ساخت خطوط انتقال برق و انتقال گاز ترکمنستان از طریق ایران به کشورهای ثالث نیز مورد بحث قرار گرفت.
ترانزیت به عنوان یکی از مزیتهای کلیدی ایران برای ترکمنستان مطرح است. این کشور از طریق ایران به بنادر جنوبی و بازارهای خلیج فارس دسترسی پیدا میکند و ایران نیز میتواند از طریق ترکمنستان به شبکه حملونقل آسیای مرکزی متصل شود. اجرای کریدور قزاقستان - ترکمنستان - ایران میتواند به تقویت این روابط کمک کند.
در نهایت، به نظر میرسد که رابطه اقتصادی ایران و ترکمنستان در حال حرکت به سمت مبادلات انرژی، خدمات فنی و مهندسی و همکاریهای زیرساختی است. با این وجود، بهبود وضعیت فعلی نیازمند تلاش مضاعف برای ایجاد توازن در تجارت و افزایش صادرات ترکمنستان به ایران است.
بیشتر بخوانید: سید اسماعیل حسینی: سهمیههای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی بنزین تغییر نکرده است · سید اسماعیل حسینی: برای عبور از زمستان، سوخت کافی داریم
