تنگه هرمز به عنوان یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان، نقش کلیدی در تأمین نفت و گاز کشورهای حاشیه خلیج فارس ایفا می‌کند. بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، روزانه حدود ۲۰.۹ میلیون بشکه نفت از این تنگه عبور می‌کند که معادل نزدیک به یک‌پنجم مصرف جهانی نفت و فرآورده‌های نفتی است.
موقعیت جغرافیایی و تأثیرات آن
موقعیت جغرافیایی تنگه هرمز نه تنها به عنوان یک مسیر عبور کشتی‌ها، بلکه به عنوان یکی از عوامل مؤثر در محاسبات امنیتی و اقتصادی کشورهای جهان شناخته می‌شود. در باریک‌ترین بخش این تنگه، فاصله میان سواحل ایران و شبه‌جزیره مسندم عمان حدود ۳۴ کیلومتر است. این محدودیت‌های جغرافیایی، به همراه ظرفیت‌های محدود خطوط لوله عربستان و امارات، وابستگی بازارهای انرژی به تنگه هرمز را افزایش می‌دهد.
بیشتر بخوانید: اوفتگام در جستجوی مالک زیرساخت‌های انتقال انرژی هورن‌سیا ۳
ایران، با در نظر گرفتن برتری نظامی آمریکا، از ابزارهای مختلف بازدارندگی نامتقارن استفاده می‌کند و اهمیت جغرافیایی تنگه هرمز در این محاسبات بی‌نظیر است. هرگونه تهدید جدی علیه عبور و مرور در این آبراه می‌تواند نگرانی‌هایی در خصوص عرضه انرژی و تأثیر آن بر قیمت نفت و هزینه‌های حمل‌ونقل ایجاد کند.
پیامدهای اقتصادی و سیاسی
در سال ۲۰۱۲، محمدعلی جعفری، فرمانده وقت سپاه پاسداران، با اشاره به اهمیت این گذرگاه گفته بود: «یا همه می‌توانند از تنگه هرمز استفاده کنند یا هیچ‌کس». این بیان نشان‌دهنده تأثیرات عمیق اقتصادی و سیاسی ناشی از هرگونه اختلال در تردد دریایی است. بستن کامل تنگه می‌تواند پیامدهای سنگینی برای ایران و دیگر کشورهای منطقه به همراه داشته باشد.
پیوند جغرافیا با سیاست و اقتصاد جهانی در تنگه هرمز به وضوح نمایان است. وابستگی بازارهای انرژی به این گذرگاه باعث می‌شود هرگونه افزایش تنش در اطراف آن، فراتر از مرزهای منطقه بازتاب پیدا کند. به همین دلیل، هر راهبردی برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا و حفظ امنیت انرژی، ناگزیر باید اهمیت این آبراه را در محاسبات خود در نظر بگیرد.
بیشتر بخوانید: ایران به تنوع‌بخشی تأمین گاز از همسایگان نیاز دارد · سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا: ۲۰ حمله به شناورها در تنگه هرمز از اول اکتبر
