انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی در ماههای اخیر بهطور جدی از سوی دولت پیگیری میشود. این طرح بهدلیل افزایش هزینه تأمین سوخت و ناترازی بنزین در کشور به مرحله اجرایی رسیده است. هدف اصلی این اقدام، تغییر شیوه توزیع یارانه بنزین و شفافتر شدن فرآیند تخصیص یارانه به مصرفکنندگان واقعی سوخت است. با این حال، برخی کارشناسان بر این باورند که صرف تغییر ابزار تخصیص سهمیه نمیتواند بهتنهایی مشکلاتی چون مصرف بالا، قاچاق و ناترازی سوخت را حل کند.
جزئیات طرح انتقال سهمیه به کارت بانکی
دولت برای تسهیل اجرای این طرح اقداماتی در راستای فراهم کردن زیرساختهای لازم انجام داده است. از تاریخ ۱۷ شهریورماه، نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان افزایش یافته است و نرخهای سهمیهای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی همچنان برقرار است. کارشناسان به این نکته اشاره دارند که تغییر محل تخصیص سهمیه به کارت بانکی، ممکن است ناترازی بنزین را برطرف نکند و در واقع ریشههای بحران در بخشهای دیگری همچون قاچاق و مصرف بالای خودروها نهفته باشد.
بیشتر بخوانید: مالزی علیه محمولههای نظامی به اسرائیل اقدام خواهد کرد
چالشهای ناترازی و تأثیرات آن
محمدجواد نوفرستی، کارشناس انرژی، بر این باور است که قبل از اجرای هر سیاستی، باید هدف آن مشخص باشد و ابزار انتخابشده واقعاً بتواند مصرف بنزین را کاهش دهد. به گفته وی، صرف تغییر قیمت یا کاهش سهمیه، لزوماً به کاهش مصرف منجر نمیشود و ممکن است تنها درآمد دولت را افزایش دهد و فشار بیشتری بر خانوارها وارد کند.
نوفرستی همچنین به این نکته اشاره میکند که اگر سهمیهای به افراد اختصاص یابد و امکان مبادله آن در بازار ایجاد شود، باید پیامدهای آن برای بازار و مصرفکنندگان بهطور دقیق بررسی شود. انتقال سهمیه به کارت بانکی میتواند اصلاح زیرساختی در نظام توزیع یارانه باشد، اما بهخودی خود مشکل ناترازی را حل نخواهد کرد.
بخشی از مشکل ناترازی سوخت به خودروهای پرمصرف مربوط میشود. نوفرستی معتقد است که تا زمانی که خودروهای پرمصرف با تیراژ بالا تولید میشوند، سیاستهای قیمتی و سهمیهای نمیتوانند بهتنهایی ناترازی را حل کنند. او پیشنهاد میدهد که کاهش تعرفه خودروهای کممصرف و توسعه CNG میتواند به کاهش مصرف بنزین کمک کند. به گفته وی، توسعه CNG میتواند تقاضای بنزین را به سوخت جایگزین منتقل کند.
اکنون که دولت در حال پیگیری طرح انتقال سهمیه به کارت بانکی است، تصمیمگیری درباره آینده بنزین به یک مسئله چندوجهی تبدیل شده است. افزایش قیمت یا تغییر ابزار تخصیص سهمیه، تنها بخشی از سیاست سوخت است و نمیتواند جایگزین اصلاحات ساختاری شود. نوفرستی بر این باور است که دولت باید با مردم درباره ابعاد واقعی ناترازی و هزینههای مصرف بیرویه گفتوگو کند و راهکارهایی برای کاهش مصرف واقعی ارائه دهد.
بیشتر بخوانید: استاندار خراسانشمالی: تمهیدات زمستانی برای تامین انرژی در حال اجراست · محمدجعفر قائمپناه: پرداخت ماهانه ۷ میلیون تومان به هر ایرانی با اصلاح نظام یارانهها ممکن است
