افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی و حق بیمه‌های ناشی از خطر جنگ در تنگه هرمز، به‌ویژه با حملات نیروهای مسلح یمن به تأسیسات انرژی عربستان سعودی، شرایطی پرهزینه برای کشتیرانی ایجاد کرده است. این وضعیت تهدیدی جدی برای مزیت رقابتی نفت کشورهای خلیج فارس در بازارهای جهانی محسوب می‌شود.
افزایش هزینه‌ها و دستمزدها
دستمزد ناخداهای نفتکش‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، به ماهانه ۱۰۰ هزار دلار افزایش یافته و به ازای هر سفر نیز ۵۰ هزار دلار پاداش خطر در نظر گرفته می‌شود. حق بیمه کشتی‌ها نیز به ۷.۵ تا ۱۰ درصد ارزش آنها رسیده است. این افزایش هزینه‌ها همزمان با جهش اجاره‌بهای کشتی‌ها و قیمت سوخت رخ داده است.
بیشتر بخوانید: استاندار بوشهر: توسعه تجهیزات هوشمند برای مقابله با قاچاق سوخت
درآمد مالکان نفتکش‌های غول‌پیکر از سفر رفت‌وبرگشت میان خلیج فارس و آسیا از مسیر تنگه هرمز به روزانه ۱.۳ میلیون دلار رسیده است، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود ۵۵ هزار دلار بود. هزینه انتقال هر بشکه نفت به آسیا نیز به ۳۴ دلار افزایش یافته است.
تأثیرات بر اقتصاد کشورهای خلیج فارس
اختلال در مسیرهای دریایی مستقیماً بر اقتصاد صادرات نفت کشورهای خلیج فارس تأثیر می‌گذارد. زیرا هزینه‌های انتقال نفت از اجاره نفتکش‌ها گرفته تا دستمزد ملوانان و حق بیمه، پیوسته در حال افزایش است. به عنوان مثال، هزینه اجاره یک نفتکش غول‌پیکر با ظرفیت دو میلیون بشکه از روزانه ۲۵ تا ۵۰ هزار دلار به روزانه یک تا یک میلیون و ۲۵۰ هزار دلار افزایش یافته است.
این وضعیت فشار بیشتری بر تولیدکنندگان نفت، به‌ویژه کشورهایی که زیرساخت لجستیکی یکپارچه‌ای توسعه نداده‌اند و فاقد ناوگان نفتکش اختصاصی هستند، وارد می‌کند. در این میان، گزارش‌ها نشان می‌دهد که صادرات نفت عراق و کویت در اوج بسته‌شدن تنگه هرمز به ترتیب ۸۲ و ۸۱ درصد سقوط کرده است، در حالی که صادرات عربستان سعودی و امارات متحده عربی به ترتیب ۳۸ و ۴۰ درصد کاهش یافته است.
عراق به‌ویژه از این ضعف زیرساختی آسیب می‌بیند. این کشور هیچ نفتکشی در اختیار ندارد و برای جذب خریداران، تخفیف‌هایی تا سقف ۳۷ دلار برای هر بشکه ارائه می‌کند، که مانع از بهره‌برداری کامل از افزایش قیمت‌های جهانی نفت می‌شود.
پیامدهای بحران بر بازار جهانی
پیامدهای این بحران فراتر از اقتصاد کشورهای خلیج فارس رفته و بر حاشیه سود پالایشگاه‌ها و نرخ تورم در کشورهای واردکننده نفت نیز تأثیر گذاشته است. به عنوان مثال، حاشیه سود گازوئیل در اروپا از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه در سپتامبر به ۶۰ دلار در اوایل اکتبر سقوط کرده است.
افزایش قیمت نفت بر شاخص قیمت مصرف‌کننده اثر می‌گذارد و فشارهای تورمی را، به ویژه در اروپا، تشدید می‌کند. این فشارها قدرت خرید مردم را کاهش داده و رشد اقتصادی را محدود می‌کند.
با تشدید تهدیدات نظامی در تنگه هرمز، خطرات کشتیرانی بیشتر شده است. کارشناسان اقتصادی پیش‌بینی می‌کنند که هزینه اجاره نفتکش‌های غول‌پیکر ممکن است به ۱۳۰ هزار دلار برسد و هزینه بیمه نیز به ۲۰ میلیون دلار افزایش یابد. این شرایط ممکن است به دلیل استفاده ایران از مین‌های دریایی و پهپادها در حملات علیه کشتی‌ها تشدید شود.
رویدادهای میدانی نیز بر نگرانی‌ها افزوده و غرق‌شدن دو کشتی در نزدیکی تنگه هرمز، از جمله «جی‌اف‌اس پراید» و «کیپ داو»، بر شدت این نگرانی‌ها افزوده است. این بحران ممکن است به‌زودی به توافقاتی بین قدرت‌های بزرگ برای افزایش تولید نفت و کاهش قیمت‌ها منجر شود.
بیشتر بخوانید: HMM سرمایه‌گذاری ۱.۶ میلیارد دلاری در ۱۲ کشتی کانتینری را تأیید کرد · تنگه هرمز و تأثیر آن بر معادلات انرژی جهانی
