افزایش صادرات نفت کشورهای عربی خلیج فارس به سطح پیش از جنگ، در شرایطی صورت می‌گیرد که صادرات نفت ایران به دلیل تحریم‌ها و محاصره دریایی ایالات متحده به نزدیک صفر رسیده است. بر اساس گزارش موسسه ردیابی کپلر، از اول تا ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۳ روزانه دست‌کم ۱۶٫۵ میلیون بشکه نفت خام و میعانات از منطقه صادر شده که ۹٫۹ میلیون بشکه از این مقدار، معادل ۶۰ درصد، از تنگه هرمز عبور کرده است.
تحولات صادرات نفت در خلیج فارس
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که تهران از ابتدای جنگ اخیر تلاش کرده بود تا از تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز به عنوان یکی از اهرم‌های خود بهره‌برداری کند. با این حال، افزایش صادرات کشورهای همسایه در حالی اتفاق افتاده است که مقام‌های ایرانی تهدید کرده‌اند که توقف صادرات نفت خام ایران مانع صادرات دیگر کشورها نیز خواهد شد. اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که این تهدید به نظر بی‌اثر شده است.
بیشتر بخوانید: یونگ‌زی‌جیانگ ماریتایم سفارش ۶ نفتکش LR۲ را در چین ثبت کرد
موسسه کپلر همچنین برآورد کرده است که عبور نفت ایران از هرمز در ماه سپتامبر پس از بازگشت محاصره در ماه ژوئیه به نزدیک صفر رسیده است. ایران پیش از جنگ روزانه حدود ۱٫۷ میلیون بشکه نفت صادر می‌کرد و با احتساب سهم آن، صادرات منطقه در سپتامبر به حدود ۹۱ درصد سطح پیش از جنگ می‌رسد.
نقش ایالات متحده و تغییرات در تنگه هرمز
ناظران نقش آفرینی نیروی هوایی و دریایی ایالات متحده را یکی از دلایل اصلی افزایش تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز می‌دانند. پشتیبانی هوایی ایالات متحده شامل صدور هشدار و رهگیری تهدیدات ورودی مانند پهپادها و موشک‌ها است. با این حال، کشتی‌هایی که از مسیر جنوبی پیشنهادی آمریکا در نزدیکی سواحل عمان عبور می‌کنند، همچنان هدف حملات قرار می‌گیرند.
در این راستا، گزارش‌ها از حمله به نفتکش‌ها نیز منتشر شده است. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) از اصابت پرتابه‌ای ناشناس به یک نفتکش و آتش‌سوزی یک کشتی باری در این مقطع خبر داده است. این حوادث نشان می‌دهند که کشتی‌ها همچنان در معرض خطر هستند، هرچند شدت حملات ممکن است نسبت به گذشته تغییر نکرده باشد.
با راه‌اندازی شبکه نفتکش‌های شاتل، امکان سفر میان بنادر خلیج فارس و نقاط انتقال محموله به بیرون تنگه فراهم شده است. این کشتی‌ها نفت را خارج از هرمز به نفتکش‌های دیگر تحویل می‌دهند که مسیر طولانی‌تری تا بازارهای مصرف را طی می‌کنند. بر اساس گزارش‌ها، بیش از ۷۰ درصد نفت خام عبوری از هرمز در نزدیکی فجیره از یک کشتی به کشتی دیگر منتقل شده است.
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد ایران در گروه بین‌المللی بحران، بر این نکته تأکید می‌کند که ترکیب ابتکار اقتصادی امارات با اقدامات نظامی و عملیاتی ایالات متحده باعث شده است که راهبرد ایران برای ایجاد اخلال در تنگه با مشکل روبه‌رو شود. این وضعیت به همراه هزینه‌های بالای تجارت، پرسش‌هایی را درباره دوام این ترتیبات و آینده صادرات نفت در منطقه ایجاد کرده است.
بیشتر بخوانید: TGS پیشرفت‌های جدیدی در پروژه‌های اکتشاف نفت در مالزی و گابون دارد · پتروbras لایه جدید نفتی در بلوک FZA-M-۵۹ واقع در سواحل آماپا کشف کرد
