صادرات نفت خام خلیج فارس در هفته گذشته با جهشی چشمگیر به بیش از ۱۴ میلیون بشکه در روز رسید. این میزان برای نخستین‌بار از زمان آغاز جنگ ایران در ۲۸ فوریه، از مرز ۱۴ میلیون بشکه در روز عبور کرده است.
افزایش قابل توجه صادرات نفت خام
بر اساس داده‌های منتشرشده، صادرات نفت خام خلیج فارس نسبت به کف حدود ۴.۵ میلیون بشکه در روز در ماه مارس، بیش از ۲۱۰ درصد افزایش یافته است. میانگین چهار هفته‌ای صادرات نیز اکنون به حدود ۱۴ میلیون بشکه در روز رسیده که بالاترین سطح طی ۶ ماه گذشته محسوب می‌شود. با وجود این افزایش، صادرات نفت خام خلیج فارس همچنان حدود ۲۰ درصد پایین‌تر از سطح پیش از جنگ قرار دارد و به حدود ۸۰ درصد میزان معمول قبل از آغاز درگیری‌ها بازگشته است.
بیشتر بخوانید: نرخ‌های بی‌سابقه نفتکش‌ها بر تصمیمات خرید نفت پالایشگران تأثیر می‌گذارد
تحولات امنیتی و مسیرهای کشتیرانی
افزایش جریان نفت در شرایطی رخ داده که امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز بهبود یافته و با افزایش حضور نظامی آمریکا، یک مسیر رفت‌وبرگشت کشتیرانی در امتداد سواحل عمان ایجاد شده است. این مسیر به نفتکش‌ها و کاروان‌های حمل نفت اجازه داده است که عبور از تنگه هرمز را از سر بگیرند و بخشی از جریان صادرات نفت منطقه که در ماه‌های نخست جنگ به شدت مختل شده بود، احیا شود.
افزایش صادرات نفت خام نشان می‌دهد که در صورت ایجاد حداقلی از امنیت در مسیرهای کشتیرانی، بازار نفت می‌تواند با سرعت قابل توجهی بخشی از عرضه ازدست‌رفته خود را بازیابی کند.
وضعیت بازار فرآورده‌های نفتی
با این حال، وضعیت بازار فرآورده‌های نفتی همچنان با بازار نفت خام متفاوت است. حمل محموله‌های فرآورده‌هایی مانند بنزین، گازوئیل و سوخت جت همچنان حدود ۵۰ درصد سطح پیش از جنگ است. این بدان معناست که سرعت بازگشت جریان فرآورده‌ها تقریباً نصف سرعت احیای صادرات نفت خام بوده است.
یکی از دلایل این وضعیت هزینه بالاتر حمل فرآورده‌های نفتی در مقایسه با نفت خام عنوان شده است. از سوی دیگر، برخی پالایشگاه‌های منطقه خلیج فارس که در مراحل اولیه جنگ آسیب دیده‌اند، هنوز به طور کامل به مدار تولید بازنگشته‌اند.
به این ترتیب، اگرچه صادرات نفت خام در مسیر احیا قرار گرفته، اما بازار سوخت همچنان با کمبود عرضه و فشار شدید مواجه است و بازگشت کامل آن به شرایط پیش از جنگ ممکن است زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
پیامدها برای بازار جهانی انرژی
تحولات اخیر یک نکته مهم برای بازار جهانی انرژی دارد؛ بازگشت نفت خام به بازار لزوماً به معنای حل بحران فرآورده‌های نفتی نیست. در حالی که صادرات نفت خلیج فارس به حدود ۸۰ درصد سطح پیش از جنگ رسیده، جریان بنزین، گازوئیل و سوخت جت تنها حدود ۵۰ درصد سطح قبل از جنگ است. بنابراین، گلوگاه اصلی بازار انرژی در شرایط فعلی بیش از آنکه نفت خام باشد، ظرفیت پالایش، حمل‌ونقل فرآورده و بازگشت پالایشگاه‌های آسیب‌دیده به مدار تولید است.
بیشتر بخوانید: تحویل نامناسب سوخت نیروگاهی و انحرافات در نفتکش‌ها · ایران مسیرهای تجاری خود را با تکیه بر همسایگان بازطراحی می‌کند
