شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی از ظهر پنجشنبه هفتم آبان‌ماه طرح کدینگ کارت‌های سوخت را در چهار شهرستان مرزی نهبندان، سربیشه، درمیان و زیرکوه اجرایی کرد. این طرح به منظور مقابله با قاچاق سوخت، کنترل عرضه خارج از شبکه، سامان‌دهی توزیع فرآورده‌های نفتی و کاهش استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها در دستور کار قرار گرفته است.
جزئیات و الزامات طرح کدینگ
بر اساس اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه خراسان جنوبی، امکان سوخت‌گیری در جایگاه‌های این چهار شهرستان برای خودروهای بومی استان و همچنین خودروهای غیربومی دارای سابقه سوخت‌گیری در خراسان جنوبی فراهم است، مشروط بر اینکه محل سکونت مالکان آن‌ها در این استان احراز شود. این اقدام به دلیل گستردگی مرز مشترک خراسان جنوبی با افغانستان، اختلاف قیمت سوخت با کشورهای همسایه و فعالیت شبکه‌های انتقال غیرقانونی فرآورده‌های نفتی انجام می‌شود.
بیشتر بخوانید: حمله موشکی به پالایشگاه رأس‌تنوره عربستان در ۲۷ اکتبر
پیامدهای قاچاق سوخت
قاچاق سوخت علاوه بر تحمیل خسارت اقتصادی و خروج منابع یارانه‌ای از شبکه رسمی توزیع، پیامدهای خطرناکی برای امنیت جاده‌ها و سلامت شهروندان دارد. فعالیت خودروهای موسوم به شوتی و حمل غیرمجاز بنزین و گازوئیل، بارها به حوادث رانندگی، آتش‌سوزی و تلفات انسانی منجر شده است. حادثه‌ای که در دوم آبان‌ماه در محور حسین‌آباد نهبندان به وقوع پیوست، بر اثر برخورد دو خودروی پژو ۴۰۵ حامل سوخت قاچاق، به جان‌باختن یک نفر و مصدومیت دو نفر انجامید.
کنترل هوشمند سوخت‌گیری و شناسایی مسیرهای عرضه غیرقانونی می‌تواند یکی از ابزارهای مدیریت مصرف و حفاظت از منابع ملی باشد. با این حال، اثربخشی آن به نحوه اجرا و میزان پوشش زیرساخت‌های نظارتی وابسته است. اجرای طرح کدینگ از همان روزهای ابتدایی با مشکلاتی همراه بود و گزارش‌هایی از اختلال در سوخت‌گیری برخی خودروهای بومی و متعلق به ساکنان شهرستان نهبندان منتشر شد. این مشکلات به بارگذاری اطلاعات جدید نسبت داده شده و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی از پیگیری برای رفع اختلالات خبر داده است.
چالش‌ها و انتظارات از طرح کدینگ
در مناطق مرزی مانند نهبندان و سربیشه، پراکندگی روستاها و فاصله زیاد سکونتگاه‌ها از مراکز شهری، وابستگی مردم به خودروهای شخصی را افزایش داده است. این وابستگی برای دسترسی به خدمات درمانی، آموزشی، اداری و اقتصادی ضروری است و هرگونه اختلال در دسترسی به بنزین می‌تواند مشکلات روزمره آن‌ها را تشدید کند. یکی از مهم‌ترین ابهامات اجرای طرح، وضعیت خودروهای غیربومی، مسافران، رانندگان عبوری و فعالان حمل‌ونقل است که ممکن است سابقه سوخت‌گیری در خراسان جنوبی نداشته باشند.
تعیین جایگاه‌های مشخص برای سوخت‌گیری اضطراری می‌تواند بخشی از این نیاز را پوشش دهد. لازم است تعداد جایگاه‌های مشمول، شرایط استفاده، میزان سوخت قابل دریافت و نحوه دسترسی به آن‌ها به‌صورت شفاف اطلاع‌رسانی شود. همچنین پیش‌بینی سازوکاری برای ثبت درخواست و رفع محدودیت خودروهایی که به دلایل مختلف در سامانه شناسایی نشده‌اند، می‌تواند از بروز نارضایتی و اختلال در ترددهای ضروری جلوگیری کند.
اجرای طرح کدینگ در ادامه سیاست‌های مدیریت مصرف سوخت در خراسان جنوبی انجام می‌شود. پیش از این، طرح مدیریت مصرف سوخت از ابتدای مهرماه در این استان آغاز شده بود و نتایج آن حاکی از کاهش ۹ درصدی مصرف بنزین در ۲۰ روز نخست مهرماه نسبت به مدت مشابه شهریورماه است. با این حال، ارزیابی عملکرد سیاست‌های جدید نباید صرفاً بر مبنای افت مصرف بنزین انجام شود، بلکه باید به میزان کاهش قاچاق، محدود شدن عرضه خارج از شبکه و حفظ پایداری سوخت‌رسانی به خودروهای مجاز نیز توجه شود.
در نهایت، اجرای موفق طرح کدینگ در چهار شهرستان مرزی خراسان جنوبی به آزمونی برای سیاست‌های دولت در حوزه مدیریت مصرف سوخت و مقابله با قاچاق فرآورده‌های نفتی تبدیل شده است. انتظار می‌رود فرمانداران شهرستان‌های مشمول، بر روند اجرای طرح و رفع مشکلات احتمالی نظارت مستمر داشته باشند.
بیشتر بخوانید: آمریکا صادرات نفت از تنگه هرمز را به ۸۰ درصد سطح پیش از جنگ بازگرداند · عملیات شبانه آمریکا برای حفاظت از کشتی‌ها در تنگه هرمز
