گزارش مرکز پژوهشهای مجلس در مورد وضعیت فقر انرژی در ایران، نشاندهندهی مشکلات اساسی در کیفیت و پایداری عرضه انرژی است. در حالی که شبکه برق و گاز به طور گستردهای توسعه یافته است، کیفیت خدمات و پایدار بودن این عرضه به چالشهای جدی تبدیل شده است.
ناترازی انرژی؛ از دسترسی به کیفیت
بر اساس این گزارش، هر چند دسترسی به شبکههای برق و گاز برای بیشتر خانوارها فراهم شده، اما افزایش خاموشیها و اختلال در تأمین گاز صنایع، نشاندهندهی آن است که برخورداری اسمی از انرژی به معنای تأمین واقعی و پایدار نیست. میانگین خاموشیها در بخش برق از ۳.۶۴ دقیقه در روز در سال ۱۴۰۱ به ۱۹.۲۱ دقیقه در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته است. این رشد قابل توجه، نمایانگر چالشهای جدی در مدیریت و تأمین انرژی در کشور است.
بیشتر بخوانید: پلیس کرمان: ۳ هزار خودروی مرتبط با قاچاق سوخت توقیف شد
تأثیر سیاستهای قیمتگذاری بر ناترازی
گزارش همچنین به ارتباط میان سیاست قیمتگذاری انرژی و شکلگیری ناترازی اشاره دارد. نگهداشتن قیمت برق و گاز در سطوح پایین، به معنای کاهش فشار مالی بر مصرفکنندگان است، اما این سیاست میتواند انگیزه صرفهجویی و سرمایهگذاری در زیرساختها را کاهش دهد. این در حالی است که تقاضا برای مصرف بیشتر، به دلیل فاصله قیمتها از هزینه واقعی تأمین انرژی افزایش مییابد. در نهایت، این وضعیت به شکاف میان عرضه و تقاضا و افزایش خاموشیها منجر شده است.
فقر انرژی در ایران هماکنون به گونهای تغییر یافته است که به جای دسترسی نداشتن به انرژی، کیفیت و استمرار دسترسی به انرژی مسئله اصلی شده است. خاموشیها میتوانند تأثیرات منفی بر روی فعالیتهای اقتصادی، کیفیت زندگی و حتی هزینههای جانبی برای خانوارها داشته باشند. برای صنایع نیز، قطعی برق و گاز میتواند موجب توقف تولید و افزایش هزینههای عملیاتی گردد.
در کنار این مسائل، محدودیتهای دادهای نیز به عنوان چالش دیگری در این گزارش مطرح شده است. عدم دسترسی به دادههای شفاف، ارزیابی مستقل از عملکرد شبکه و بررسی دقیق ابعاد ناترازی را دشوار میسازد. به این ترتیب، نقشه فقر انرژی در ایران بیشتر نمایانگر شکاف میان «دسترسی» و «عرضه پایدار» است.
در نهایت، نتیجهگیری این گزارش به روشنی نشان میدهد که مسئله اصلی در حال حاضر تنها رساندن انرژی به خانوارها نیست، بلکه تضمین اینکه این انرژی بهموقع، پایدار و با زیرساختی قابل اتکا در دسترس باشد، بسیار حائز اهمیت است.
بیشتر بخوانید: دستگیری چهار قایق قاچاق مواد مخدر توسط گارد ساحلی ایالات متحده · سیدمحمد اتابک: ناترازی انرژی مانع تولید و سرمایهگذاری صنعتی نشود
