محمدرضا عارف، معاون اول رییس‌جمهور، در پنجم مهرماه ۱۴۰۳ از خروج ۲۵۰ میلیون مترمکعب گاز از شبکه انرژی ایران خبر داد. این کاهش قابل توجه در شرایطی اتفاق می‌افتد که زیرساخت‌های انرژی کشور به خاطر دو جنگ اخیر آسیب دیده و دولت در تلاش است تا پیش از آغاز فصل سرما ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این میزان را به شبکه بازگرداند.
تاریخچه بحران گاز در ایران
بحران گاز در ایران به یک مشکل مزمن تبدیل شده و سال‌هاست که تکرار می‌شود. زمستان گذشته، مصرف گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک به رکورد ۷۳۷ میلیون مترمکعب در روز رسید که معادل حدود ۸۵ درصد گاز شبکه بود. این در حالی است که کمبود گاز در برخی روزهای سرد به حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب در روز رسید.
بیشتر بخوانید: کنگره AAPA بر تسریع پروژه‌های زیرساخت دریایی تأکید کرد
در پنج سال اخیر، کمبود گاز به طور مکرر در زمستان‌ها به وقوع پیوسته و دولت برای حفظ شبکه، محدودیت‌هایی را میان صنایع، نیروگاه‌ها و خانوارها ایجاد کرده است. جواد اوجی، وزیر نفت وقت، در زمستان ۱۴۰۰ کمبود گاز را حدود ۲۳۰ تا ۲۴۰ میلیون مترمکعب در روز اعلام کرده بود و این مشکل در زمستان ۱۴۰۱ به بخش خانگی نیز کشیده شد.
پیامدهای بحران و راهکارها
دولت در تلاش است تا با مدیریت بهتر منابع، از بروز بحران‌های بیشتر جلوگیری کند. معاون اول مسعود پزشکیان اعلام کرده است که دولت نمی‌خواهد برق و گاز صنایع قطع شود، اما برای حفظ انرژی ممکن است برخی خاموشی‌ها اعمال شود. این اظهارات نشان‌دهنده عدم توانایی دولت در تأمین کامل نیازهاست و به نظر می‌رسد که هزینه کمبود به بخش‌های مختلف جامعه منتقل می‌شود.
تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که اولویت قائل شدن برای گاز خانگی، بحران را از بین نمی‌برد، بلکه آن را به صنایع و نیروگاه‌ها منتقل می‌کند. در سال‌های اخیر، صنایع انرژی‌بر از جمله فولاد و پتروشیمی به شدت تحت تأثیر این محدودیت‌ها قرار گرفته‌اند و کاهش تولید در این بخش‌ها به وضوح مشاهده می‌شود.
با وجود برخورداری ایران از دومین ذخایر بزرگ گاز طبیعی جهان، کمبود مزمن گاز همچنان چالش‌زا است. در حال حاضر ۷۰ تا ۷۵ درصد گاز کشور از میدان پارس جنوبی تأمین می‌شود، میدانی که افت طبیعی فشار در بخش‌هایی از آن آغاز شده است. مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس هشدار داده که اقدام برای حفظ تولید این میدان باید سال‌ها پیش آغاز می‌شد.
بیشتر بخوانید: کاهش ۲۳۰ میلیون مترمکعبی ظرفیت گاز ایران در زمستان · عباس علی‌آبادی: تحریم نباید مانع توسعه زیرساخت‌های انرژی شود
