ذخایر شناور نفت ایران در آب‌های جنوب شرق آسیا تا اواسط اکتبر ۲۰۲۳ به‌طور کامل تخلیه شده است. این ذخایر که در آغاز جنگ در ماه فوریه حدود ۱۳۵ میلیون بشکه برآورد می‌شد، به تهران امکان می‌داد با وجود محاصره دریایی آمریکا، فروش نفت به چین را ادامه دهد.
ناوگان سایه و انتقال محموله‌ها
ایران طی سال‌های گذشته شبکه‌ای از نفتکش‌های موسوم به «ناوگان سایه» ایجاد کرده بود که نفت خام را به آب‌های نزدیک مالزی و سنگاپور منتقل می‌کردند. در این مناطق، محموله‌ها از یک کشتی به کشتی دیگر منتقل می‌شدند تا شناسایی منشأ ایرانی نفت دشوارتر شود. نفت سپس به پالایشگاه‌های چین، بزرگ‌ترین مشتری نفت ایران، می‌رسید.
بیشتر بخوانید: تحریم یک محموله نفتی ایران در مسیر خلیج فارس
بر اساس داده‌های ردیابی محموله‌های انرژی، پس از برقراری نخستین محاصره دریایی آمریکا در آوریل، ایران فروش نفت از ذخایر شناور را ادامه داد. با لغو موقت محاصره در جریان مذاکرات صلح در اواسط ژوئن، تهران بار دیگر ذخایر خود را افزایش داد، اما پس از برقراری مجدد محاصره در اواسط ژوئیه، روند کاهش ذخایر سرعت گرفت. این ذخایر که در مقطعی به نزدیک ۹۰ میلیون بشکه رسیده بود، تا پنجم اکتبر به کمتر از یک میلیون بشکه کاهش یافت و به ارزیابی‌های اخیر کاملاً تمام شد.
توقف فعالیت پایانه‌های صادرات نفت
گزارش‌های دریافتی نشان می‌دهد که از اواخر اوت هیچ نفتکشی برای بارگیری نفت خام در پایانه‌های اصلی جزیره خارک پهلو نگرفته است. بر اساس داده‌های ردیابی کشتی‌ها، صادرات نفت خام ایران که در ژوئیه نزدیک یک میلیون بشکه در روز بود، از اواخر اوت عملاً متوقف شده است. همچنین، تصاویر ماهواره‌ای از پایانه جاسک نیز نشانه‌ای از بارگیری نفتکش‌ها نشان نمی‌دهد.
با وجود این، گزارش‌های اخیر نشان می‌دهند که محاصره دریایی آمریکا نتوانسته تمام صادرات فرآورده‌های نفتی ایران را متوقف کند. برخی محموله‌ها با استفاده از انتقال نفت میان کشتی‌ها در نزدیکی سواحل عمان جابه‌جا شده‌اند، اما حجم این صادرات در مقایسه با صادرات نفت خام ایران بسیار محدود است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرده است که محاصره دریایی تاکنون دست‌کم ۲۵ میلیارد دلار درآمد نفتی را از دسترس ایران خارج کرده است. به گفته تحلیلگران، درآمد نفتی حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد درآمدهای دولت ایران را تشکیل می‌دهد و کاهش آن فشار بیشتری بر اقتصاد ایران وارد خواهد کرد.
بیشتر بخوانید: توقیف تانکر حامل ۴۵ هزار لیتر سوخت قاچاق در میناب · تحریم شرکت حقوقی کارناکیس و نُه نفتکش در راستای فشار بر ایران
