ناترازی برق در ایران به یکی از چالشهای اصلی تولید صنعتی تبدیل شده است. این مشکل نهتنها به کاهش مصرف انرژی منجر میشود، بلکه اثرات عمیقتری بر روی ظرفیت عملیاتی و هزینههای بنگاهها دارد. در سال ۱۴۰۲، صنایع حدود ۳۶.۳ درصد از مصرف برق کشور را به خود اختصاص دادهاند، در حالی که سهم بخش خانگی ۳۱.۴ درصد بود.
پیامدهای ناترازی برق بر صنایع
صنعت یکی از بزرگترین مصرفکنندگان برق در کشور است. قطع برق در واحدهای تولیدی میتواند به توقف خط تولید، کاهش استفاده از ظرفیت، اختلال در زنجیره تأمین و افزایش هزینههای ثابت منجر شود. بهعلاوه، محدودیت برق بهویژه برای صنایع انرژیبر همچون فلزات اساسی، تأثیرات اقتصادی قابل توجهی به همراه دارد.
بیشتر بخوانید: پیشبینی جوزف مایکوت از تغییرات بازار انرژی در پی درگیریهای ایران
فلزات اساسی، شامل فولاد، آلومینیوم و مس، حدود ۴۸ درصد از مصرف ریالی انرژی صنایع بورسی را به خود اختصاص دادهاند. این وابستگی به انرژی باعث میشود که محدودیت برق به سرعت بر عملکرد این صنایع تأثیر بگذارد. بهطور مثال، افت تولید و کاهش بهرهبرداری از ظرفیت میتواند بهطور مستقیم به هزینههای ناترازی انرژی منتقل شود.
چالشهای ساختاری و راهکارها
مهمترین چالش در این زمینه، نحوه توزیع هزینههای ناشی از کمبود برق میان مصرفکنندگان مختلف است. ماده ۲۵ قانون بهبود مستمر محیط کسبوکار تصریح میکند که در زمان کمبود برق، واحدهای تولیدی نباید در اولویت قطع قرار گیرند. با این حال، در عمل، بنگاهها در دورههای اوج ناترازی با تعطیلی یا کاهش فعالیت مواجه شدهاند.
برای حل این معضل، صرفاً افزایش ظرفیت نیروگاهها کافی نیست. نیاز به اصلاح سمت تقاضا، کاهش شدت مصرف انرژی، سرمایهگذاری در شبکه و توسعه نیروگاههای خودتأمین وجود دارد. همچنین، قراردادهای بلندمدت انرژی برای صنایع بزرگ میتواند ریسک قطع برق را کاهش دهد، هرچند که این راهکارها نیازمند سرمایهگذاریهای کلان و ثبات مقررات هستند.
بهطور کلی، ناترازی برق در ایران به چالشی فراتر از تابستانهای اوج مصرف تبدیل شده و تکرار محدودیتها بر صنایع انرژیبر، به یک متغیر مؤثر بر برنامه تولید و سرمایهگذاری تبدیل شده است. به همین خاطر، اصلاح سیاستهای برق باید دو هدف را دنبال کند: کاهش شکاف میان عرضه و تقاضا و توزیع هزینههای کمبود انرژی با حداقل آسیب به تولید و سرمایهگذاری.
بیشتر بخوانید: عدمالنفع ۴۷۳ همتی صنعت از ناترازی انرژی در سال ۱۴۰۴ · محکومیت ۶ میلیارد ریالی قاچاقچی سوخت در البرز
