ناترازی برق ایران در فصل زمستان تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد که یکی از مهمترین آنها وابستگی به گاز طبیعی بهعنوان سوخت اصلی نیروگاههاست. حدود ۸۰ درصد ظرفیت نیروگاهی کشور حرارتی است و این بهمعنای آن است که ناترازی گاز، مستقیماً به ناترازی برق منجر میشود.
سرمای زمستان و افزایش تقاضا
در سال ۱۴۰۳، از مجموع ۲۴۴ میلیارد مترمکعب گاز مصرفی کشور، ۳۱ درصد به نیروگاهها و ۲۸ درصد به بخش خانگی اختصاص یافت. با آغاز روزهای سرد، گرمایش خانوارها در اولویت قرار میگیرد و ممکن است گاز تخصیصی به نیروگاهها کاهش یابد. این تغییر در الگوی مصرف، فشار بیشتری بر شبکه برق وارد میکند.
بیشتر بخوانید: نایبرئیس پارلمان عراق: ممنوعیت پروازهای ایرانی آسیبزا است
عدم تطابق جغرافیایی
بیش از ۹۰ درصد منابع تولید گاز در جنوبیترین نقاط کشور قرار دارد، در حالی که بیش از ۷۰ درصد مصرف گاز خانگی و تجاری در نیمه شمالی متمرکز است. برای مثال، در استان گلستان در زمستان ۱۴۰۴ تنها ۳۵ درصد گاز موردنیاز نیروگاهها تأمین شد. در چنین شرایطی، محدودیت سوخت میتواند تولید محلی را کاهش دهد و بار بیشتری بر شبکه انتقال برق تحمیل کند.
این مسئله نشان میدهد که ناترازی برق تنها به کمبود ظرفیت تولید محدود نمیشود، بلکه ظرفیت شبکه برای انتقال برق نیز باید در نظر گرفته شود. در حال حاضر، ظرفیت انتقال توان از طریق خطوط ۴۰۰ و ۲۳۰ کیلوولت شبکه سراسری برق ایران، حداکثر تا حدود ۴۳۰۰ مگاوات است و این ظرفیت در حال توسعه به حدود ۱۰ هزار مگاوات پیشبینی شده است.
توسعه شبکه انتقال برق
برای حل معضل ناترازی برق، توسعه شبکه انتقال اهمیت ویژهای دارد. در سناریوهای توسعه، افزایش ظرفیت تولید در مناطق جنوبی، سواحل مکران و نیروگاه اتمی بوشهر همزمان با توسعه شبکه انتقال مورد توجه قرار گرفته است. در این راستا، ایده ایجاد یک شاهراه انتقال برق پرظرفیت با سطح ولتاژ ۷۶۵ کیلوولت در حال بررسی است.
افزایش ولتاژ به کاهش جریان و در نتیجه، کاهش تلفات اهمی خطوط منجر میشود. با این حال، تجربه کشورهای دیگر نشان داده است که افزایش ولتاژ با چالشهای جدیدی نیز همراه است. طراحی دقیق و مدیریت این چالشها برای موفقیت در پیادهسازی شبکه انتقال جدید ضروری است.
چالشهای فنی و مطالعات پیشین
موضوع استفاده از سطوح بالاتر ولتاژ در شبکه برق ایران، موضوعی تازه نیست. وزارت نیرو بیش از یک دهه است که این موضوع را از جنبههای مختلف دنبال کرده است. همچنین، مطالعاتی که در سالهای ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۶ انجام شد، امکان استفاده از سطوح ولتاژ EHV را مورد بررسی قرار داد. با توجه به فاصلههای طولانی میان مناطق مختلف کشور، نیاز به شبکهای با قابلیت تبادل توان از گذشته احساس شده است.
بنابراین، ناترازی برق در ایران نه تنها ناشی از افزایش مصرف برق در سالهای اخیر، بلکه بهدلیل جغرافیای کشور و فاصله میان مراکز تولید و مصرف، یک چالش اساسی است که نیاز به توجه و راهکارهای جامع دارد.
بیشتر بخوانید: Genco Shipping & Trading برنامه حقوقی سهامداران را تا ۲۰۲۷ تمدید کرد · توافق توتالانرژیز و سوکار برای صادرات گاز به ترکیه
