عراق با انتقال محموله‌ای نزدیک به ۳۱۸ میلیون لیتر به آن‌سوی تنگه هرمز، فروش نفت در خارج از خلیج فارس را آغاز کرد. شرکت دولتی نفتکش‌های عراق (IOTC) با به‌کارگیری یک نفتکش غول‌پیکر حامل دو میلیون بشکه نفت خام، نخستین عملیات عبور محموله از تنگه هرمز را پس از چندین دهه به اجرا درآورد.
تحول در الگوی صادرات نفت
این اقدام نشان‌دهنده تغییر مدل سنتی بغداد و گامی عملی برای فروش و تحویل نفت در خارج از حوضه خلیج فارس به شمار می‌رود. طبق ویدیویی که در صفحه فیس‌بوک وزارت نفت عراق منتشر شد، علی قیس عبدالجبار، مدیرکل شرکت نفتکش‌های عراق، اعلام کرد که این مجموعه برای اولین بار طی چند دهه گذشته، مسئولیت مستقیم بارگیری و هدایت یک سوپرتانکر را از تنگه هرمز بر عهده گرفته است.
بیشتر بخوانید: نفتکش‌ها در تنگه هرمز به ۸۰ درصد سطح قبل از جنگ رسیدند
پیش از این، سازوکار بازاریابی عراق به شیوه تحویل روی عرشه در مبدأ بود؛ بدین معنا که خریداران خارجی وظیفه داشتند نفتکش‌های خود را به پایانه‌های جنوبی عراق نظیر بصره در شمال خلیج فارس بفرستند. پذیرش ریسک عبور از هرمز توسط شرکت دولتی عراق، دسترسی به پالایشگاه‌هایی را ممکن می‌کند که به دلایل امنیتی تمایلی به ورود به خلیج فارس ندارند.
پیامدهای اقتصادی و امنیتی
این تغییر رویه هم‌زمان می‌تواند قدرت چانه‌زنی بغداد در کشف قیمت‌های بالاتر را افزایش دهد و ضرورت ارائه تخفیف‌های سنگین برای جلب مشتریان به پایانه‌های جنوبی را خنثی کند. پیامدهای اختلال در امنیت انرژی ناشی از جنگ ایران، تولیدکنندگان نفت در خاورمیانه را وادار ساخته تا ناوگان ترانزیتی خود را برای تثبیت جریان صادرات نفت خام و فرآورده‌های سوختی تجهیز کنند.
در این چارچوب، بازوی ترابری و لجستیک شرکت ملی نفت ابوظبی نیز در پی افزایش ظرفیت ناوگان تانکرهای ملکی خود برآمده است. باسم محمد خضیر، وزیر نفت عراق، در مصاحبه با خبرگزاری رسمی این کشور اعلام کرد که دولت به دنبال جذب خطوط اعتباری و تأمین مالی برای خرید نفتکش‌های جدید است. او تأکید کرد که در اختیار داشتن این ناوگان، تداوم درآمدهای ارزی و رشد بازدهی اقتصادی صادرات نفت را تضمین می‌کند.
علی قیس مدیرعامل شرکت نفتکش‌های عراق یادآور شد که خرید نفتکش‌ها، اهرم کنترل بغداد را بر زنجیره تحویل محموله‌ها تقویت کرده و ظرفیت رقابت با رقبای منطقه‌ای را بالا می‌برد. با این حال، او از افشای نام نفتکش به‌کارگرفته شده در این عملیات، هویت مالک کشتی، مقصد نهایی محموله و شرکت خریدار نفت خودداری کرد.
بر اساس داده‌های وزارت نفت عراق، میانگین صادرات نفت خام این کشور در بازه منتهی به ۲۱ سپتامبر به حدود ۲.۶ میلیون بشکه در روز رسیده است. این حجم، هرچند نشان‌دهنده جهش نسبت به کف ۲ میلیون بشکه‌ای ماه اوت است، اما کماکان با سطح صادرات معمول پیش از آغاز جنگ (بین ۳.۳ تا ۳.۵ میلیون بشکه در روز) فاصله معناداری دارد.
در کنار فعال‌سازی ناوگان کشتیرانی، دولت عراق گزینه‌های مسیرهای خاکی را نیز در دستور کار دارد؛ توسعه مسیر خط لوله شمالی از طریق خاک ترکیه و همچنین طرح احداث و احیای خط لوله نفتی منتهی به بندر بانیاس در سوریه، دو معبر زمینی جایگزینی هستند که بغداد برای کاهش آسیب‌پذیری گلوگاه هرمز آنها را بررسی می‌کند.
بیشتر بخوانید: عباس پازوکی: خبر نرخ خوراک پالایشگاه‌ها صحت ندارد · صادرات نفت خام از تنگه هرمز به ۸۰ درصد سطح پیش از جنگ رسید
