تجارت ایران و ارمنستان در سال ۲۰۲۶ در حالی به مرحله‌ای جدید وارد شده است که آمارهای رسمی از افزایش ۷.۵ درصدی صادرات ایران به ارمنستان حکایت دارد. بر اساس داده‌های سازمان توسعه تجارت ایران، صادرات کالا از ایران به ارمنستان در هفت ماهه نخست سال جاری به ۳۸۵ میلیون دلار رسید و این رشد به رغم تحولات و درگیری‌های منطقه‌ای ادامه یافته است.
آمارهای تجاری و اختلاف در ثبت
آمارهای رسمی ارمنستان نیز نشان‌دهنده افزایش مبادلات تجاری با ایران است. ارزش تجارت دو کشور در هفت ماهه نخست سال ۲۰۲۶ به حدود ۴۳۷.۷ میلیون دلار رسیده که ۶.۱ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است. در این مدت، واردات ارمنستان از ایران حدود ۳۹۴ میلیون دلار بوده و در عین حال صادرات ارمنستان به ایران نیز حدود ۴۳.۷ میلیون دلار ثبت شده است. این ارقام نشان می‌دهد که بخش اصلی تجارت دوجانبه همچنان در سمت صادرات ایران به ارمنستان قرار دارد.
بیشتر بخوانید: کمیسیون زیربنایی مجمع تشخیص مصلحت نظام تأمین انرژی را بررسی کرد
با این حال، میان رقم صادرات ۳۸۵ میلیون دلاری اعلام‌شده از سوی ایران و رقم ۳۹۴ میلیون دلاری واردات ثبت‌شده در آمار ارمنستان اختلافی وجود دارد. این تفاوت می‌تواند ناشی از تفاوت در روش ثبت، زمان ثبت محموله‌ها و مبنای آماری دو کشور باشد و لزوماً به معنای اختلاف در روند کلی تجارت نیست.
پایداری روابط تجاری و توسعه پروژه‌ها
هرویک یاریجانیان، رئیس اتاق مشترک ایران و ارمنستان، روابط تجاری میان تهران و ایروان را پایدار توصیف کرده و تاکید کرده است که تحولات و درگیری‌های منطقه‌ای نتوانسته بر این روابط تأثیر جدی بگذارد. از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، روابط تجاری ایران و ارمنستان به‌صورت مستمر در مسیر رشد قرار داشته و همکاری‌های اقتصادی دو کشور به تدریج ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است.
یاریجانیان به تغییر ترکیب صادرات ایران به ارمنستان اشاره کرده و اظهار کرده است که ایران در گذشته بیشتر به‌عنوان صادرکننده کالا به بازار ارمنستان شناخته می‌شد، اما امروز صادرات خدمات فنی و مهندسی نیز در کنار صادرات کالا توسعه یافته است. حضور پیمانکاران ایرانی در پروژه‌های عمرانی ارمنستان نیز در حال افزایش است.
همچنین، همکاری ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر چشم‌انداز روابط اقتصادی تهران و ایروان شناخته می‌شود. ارمنستان به‌عنوان عضو این اتحادیه می‌تواند برای ایران یکی از مسیرهای دسترسی زمینی به بازار کشورهای عضو اوراسیا باشد.
اجرای توافق تجارت آزاد میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیز ظرفیت تازه‌ای برای توسعه مبادلات ایجاد کرده است.
در کنار این، نیاز به توسعه زیرساخت‌های گمرکی و حمل‌ونقل نیز به‌واسطه افزایش حجم تجارت میان ایران و ارمنستان احساس می‌شود. در این راستا، تفاهم‌نامه کریدور سبز گمرکی به‌منظور تسهیل تجارت میان دو کشور به امضا رسید.
این کریدور با هدف کاهش زمان انجام تشریفات گمرکی طراحی شده است و اطلاعات مربوط به کالا و وسایل حمل‌ونقل پیش از رسیدن محموله به مرز میان گمرک‌های دو کشور مبادله می‌شود. ایجاد مسیر سبز گمرکی می‌تواند تشریفات گمرکی را تسهیل کرده و زمان انجام فرآیندهای گمرکی را به حداقل برساند.
مرز نوردوز به‌عنوان تنها گذرگاه زمینی ایران و ارمنستان نیز اهمیت ویژه‌ای دارد و توسعه ظرفیت این مرز به یکی از محورهای همکاری اقتصادی تهران و ایروان تبدیل شده است. افزایش صادرات ایران به ارمنستان و رشد مبادلات دو طرف باعث شده توسعه ظرفیت این مرز در اولویت قرار گیرد.
با توجه به چالش‌های موجود در مسائل بانکی و مالی، یاریجانیان تصریح کرده است که سازوکارهای موجود در تجارت بین‌الملل با واقعیت فعالیت تجار همخوانی ندارد و همین موضوع موجب شده بخشی از مبادلات مالی خارج از سیستم بانکی انجام شود. این وضعیت می‌تواند بر روند تجارت و همکاری‌های اقتصادی دو کشور تأثیر منفی بگذارد.
بیشتر بخوانید: احمد نفیسی: سهمیه بنزین سوم به کارت‌های سوخت هرمزگانی تخصیص می‌یابد · رشد یک پله‌ای استاندارد ایران در سازمان بین‌المللی استاندارد
