درآمدهای نفتی ایران در ماه‌های اخیر به برآوردی بین ۲۲ تا ۲۳ میلیارد دلار رسیده است. این رقم در کنار فروش محموله‌های قبلی، تصویری متفاوت از وضعیت درآمدهای ارزی کشور ارائه می‌دهد. با وجود کاهش شدید صادرات نفت، درآمدهای حاصل از محموله‌های قبلی همچنان به حفظ جریان درآمد کمک می‌کند.
کاهش صادرات نفت و تأثیر آن بر درآمدها
پس از تشدید محاصره دریایی در تیرماه ۱۴۰۵، صادرات نفت ایران به‌شدت کاهش یافت. برآورد مؤسسات ردیابی نفتکش‌ها نشان می‌دهد که میزان بارگیری نفت خام و میعانات ایران در مرداد و بخش‌هایی از شهریور به حدود ۲۲۰ تا ۲۵۵ هزار بشکه در روز رسید. این در حالی است که این رقم در اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵ نزدیک به دو میلیون بشکه در روز بوده است.
بیشتر بخوانید: افزایش تولید نفت ایران به ۳ میلیون و ۷۱۵ هزار بشکه در مهر ۱۴۰۵
با این حال، بخشی از نفت ایران پیش از تشدید محدودیت‌ها صادر شده و همچنان در نفتکش‌ها یا مخازن شناور قرار دارد. فروش این محموله‌ها و وصول مطالبات قبلی می‌تواند برای مدتی جریان درآمدهای ارزی کشور را حفظ کند. میزان واقعی درآمد به فروش، تحویل محموله‌ها و زمان تسویه قراردادها بستگی دارد.
چالش‌های درآمدزایی و مدیریت منابع
به تازگی، رئیس‌کل بانک مرکزی اعلام کرده است که نزدیک به ۲۵ میلیارد دلار درآمد در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ وصول شده است. اما برای ارزیابی دقیق این ارقام باید مشخص شود چه سهمی از درآمدها به فروش نفت خام، میعانات گازی یا سایر صادرات مربوط بوده و چه میزان از منابع در دسترس بانک مرکزی قرار گرفته است. از این رو، رقم کل درآمدهای وصول‌شده را نمی‌توان بدون تفکیک منابع، معادل درآمد مستقیم نفتی دولت دانست.
گزارش‌ها تأکید می‌کنند که درآمد حاصل از محموله‌های قبلی نفت، فرصتی موقت برای مدیریت شرایط اقتصادی فراهم می‌کند. در صورت تداوم محدودیت صادرات، این منبع نیز به‌تدریج کاهش خواهد یافت. بنابراین، حفظ درآمدهای قبلی و احیای مسیرهای صادراتی باید هم‌زمان دنبال شود.
توسعه راه‌های جایگزین صادرات، کاهش هزینه مبادلات، پیگیری راهکارهای حقوقی و دیپلماتیک و تنوع‌بخشی به روش‌های دریافت پول از جمله اقداماتی است که در این گزارش مورد تأکید قرار گرفته است. تخصیص منابع ارزی به واردات کالاهای اساسی، دارو و نهاده‌های تولید، کنترل کسری بودجه و پرهیز از تبدیل درآمدهای موقت به هزینه‌های دائمی، از دیگر ضرورت‌های مطرح‌شده برای کاهش فشار اقتصادی است.
در مجموع، کاهش شدید صادرات نفت ایران واقعیتی مهم است. با این حال، برای قضاوت درباره وضعیت درآمدهای ارزی کشور، باید میان صادرات روزانه، فروش محموله‌های قبلی و پول وصول‌شده تمایز قائل شد.
بیشتر بخوانید: نفتکش‌ها در مسیر تحریم؛ محموله‌های جدید نفتی ایران در تاریخ مشخص · دبیرکل خانه صمت ایران بر ضرورت نوسازی صنایع تاکید کرد
