اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۵ بهطور بیسابقهای ۱۰ درصد کوچکتر شده است. این آمار که از سوی مرکز آمار ایران منتشر شده، نشاندهنده تأثیرات عمیق جنگ و تحریمهای اقتصادی بر روی کشور است. به رغم اینکه جنگ و تحریمها نقش محوری در این بحران دارند، کارشناسان بر این باورند که مشکلات ساختاری و ناکارآمدیهای مزمن جمهوری اسلامی عامل اصلی این وضعیت هستند.
رشد منفی با احتساب نفت و بدون نفت
آمارها نشان میدهد رشد اقتصادی کشور در سهماهه نخست ۱۴۰۵ با احتساب نفت به منفی ۱۰/۱ درصد رسیده و حتی با کنار گذاشتن نفت، رشد اقتصاد به منفی ۴/۶ درصد کاهش یافته است. این در حالی است که سالها درآمد ارزی ناشی از خامفروشی نفت بهعنوان منبع اصلی تأمین منابع خزانه جمهوری اسلامی محسوب میشد. آمارهای اخیر نشان میدهد که دیگر نفت هم نمیتواند این تأمین منابع را تضمین کند.
بیشتر بخوانید: کشف ۳۰ هزار میلیارد ریال کالای قاچاق توسط پلیس شرق استان تهران
سقوط بخشهای مختلف اقتصادی
جزئیات آمار رشد اقتصادی حاکی از افت شدید در بخشهای مختلف است. بخشهای نفت و گاز، صنایع و معادن و خدمات همگی با رشد منفی مواجه شدهاند. در این میان، تنها بخش کشاورزی عملکرد مثبتی داشته است. آلبرت بغزیان، اقتصاددان، اشاره میکند که نفت در گذشته بهعنوان پوششی برای ارقام رشد اقتصادی عمل میکرد، اما اکنون توانایی پوشش افت سایر بخشها را نیز ندارد.
بغزیان به عوامل مؤثر در این وضعیت اشاره کرده و میگوید: «افزایش نرخ ارز، تحریمها، کاهش سرمایهگذاری و افزایش هزینههای تولید و انتقال ارز همگی بر شرایط تولید و اقتصاد اثر گذاشتهاند.» این عوامل در کنار جنگ و فشارهای اقتصادی ایالات متحده، به تشدید بحران کنونی کمک کردهاند.
فرشاد مؤمنی، اقتصاددان، نیز تأکید دارد که سیاستهای نادرست اقتصادی عامل اصلی بحران هستند و میگوید: «در چهار دهه گذشته، سیاستهایی بارها شکست خوردهاند، اما دوباره همان سیاستها با این استدلال که باید یک بار دیگر آنها را آزمایش کنیم، تکرار شدهاند.» او همچنین پیشنهاد میدهد که نخستین گام برای حل این مسائل، متوقف کردن سیاستهای مخرب است که نتایج نامطلوب آنها بارها مشاهده شده است.
بیشتر بخوانید: مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی گیلان هدفگذاری صادرات ۲۳۰ میلیون دلاری را اعلام کرد · محموله جدید نفتکش ایرانی تحت تحریم در مسیر خلیج فارس
