یارانه پنهان گاز در ایران در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ به بیش از ۶۷۲ میلیارد دلار رسیده است. این رقم نشاندهنده هزینه سنگین برای اقتصاد ایران در پی قیمت پایین گاز است که به مصرفکنندگان این امکان را میدهد تا بدون توجه به کمبود منابع، از این نهاده تولیدی استفاده کنند.
افزایش مصرف و کاهش تولید
در سالهای اخیر، روند تولید و مصرف گاز نشان میدهد که فاصلهای که افزایش عرضه برای پاسخگویی به رشد تقاضا ایجاد میکرد، به تدریج محدودتر شده است. در بهار ۱۳۹۷، متوسط تولید گاز حدود ۶۰۴ میلیون مترمکعب در روز بود، در حالی که مصرف نهایی داخلی به حدود ۴۹۶ میلیون مترمکعب در روز میرسید. هفت سال بعد، در بهار ۱۴۰۴، تولید به حدود ۷۲۷ میلیون مترمکعب در روز افزایش یافت، اما مصرف نیز به حدود ۶۴۲ میلیون مترمکعب در روز رسید.
بیشتر بخوانید: کشف ۳۰ هزار میلیارد ریال کالای قاچاق توسط پلیس شرق استان تهران
تغییرات فصلی در مصرف گاز
تغییرات در ترکیب مصرف گاز در فصول مختلف سال نشاندهنده چالشهای جدی در تخصیص منابع است. در تابستان، متوسط مصرف خانگی تنها حدود ۴۷ میلیون مترمکعب در روز است، در حالی که صنعت و نیروگاه به طور متوسط حدود ۴۰۶ میلیون مترمکعب گاز مصرف میکنند. با ورود به پاییز، مصرف خانوار به بیش از ۱۸۰ میلیون مترمکعب در روز افزایش مییابد و این روند در زمستان به اوج خود میرسد، جایی که متوسط مصرف خانگی به حدود ۳۰۴ میلیون مترمکعب در روز میرسد.
این تغییرات در مصرف نه تنها منجر به افزایش تقاضا میشود، بلکه فشار بیشتری بر شبکه توزیع گاز وارد میکند. در نتیجه، شبکه ناچار به بازتخصیص منابع میان گروههای مختلف مصرفکننده میشود.
با توجه به اینکه اقتصاد ایران همچنان با یارانهای سنگین گاز را عرضه میکند، پرسش اصلی این است که تا چه زمان این وضعیت میتواند ادامه یابد و هزینههای ناشی از این یارانه پنهان از کجا تأمین میشود.
بیشتر بخوانید: نایبرئیس پارلمان عراق: ممنوعیت پروازهای ایرانی آسیبزا است · پیشبینی جوزف مایکوت از تغییرات بازار انرژی در پی درگیریهای ایران
